--- title: "Gezondheid- en ouderenmaatregelen in het coalitieakkoord \'Aan de slag\'" date: 2026-03-18 author: "Nico" categories: - name: "Zorg en welzijn" url: "https://kveo.nl/zorg-en-welzijn.md" --- # Gezondheid- en ouderenmaatregelen in het coalitieakkoord 'Aan de slag' Gezondheid- en ouderenmaatregelen in het coalitieakkoord 'Aan de slag' van D66, VVD en CDA, hoe zien de maatregelen eruit en wat verandert er? Door: Wim Frankenmolen, adviseur Zorg en Welzijn **Het coalitieakkoord 'Aan de slag' van 30 januari 2026 bevat een aantal maatregelen, waarmee de coalitie twee doelen probeert te bereiken: betaalbare zorg op lange termijn én investeren in een gezondere samenleving. Eerder heb ik in de Eervol beschreven waarom de Nederlandse gezondheidszorg zwaar onder druk staat en dat zonder drastisch ingrijpen de zorg afstevent op een zorginfarct. De zorg loopt al tegen haar grenzen aan en steeds meer mensen krijgen de zorg die zij nodig hebben te laat of helemaal niet.** Het betreffende hoofdstuk in het coalitieakkoord gaat onder andere over preventie, passende zorg, de jeugdzorg, werken in de zorg en nog een aantal thema's voor nu en later. In dit artikel wil ik aandacht besteden aan wat de beoogde maatregelen ongeveer voor de burger zouden kunnen gaan betekenen met speciale focus op ouderen. Let wel, omdat het minderheidskabinet voor ieder wetsvoorstel op zoek moet naar de steun van de oppositie, hangt de politieke besluitvorming af van de bereidheid tot constructieve samenwerking van de diverse fractievoorzitters in de Tweede en Eerste Kamer. ### Kern van het beoogde beleid voor de periode 2026-2030 De coalitie wil voor de betaalbaarheid een verschuiving van zorg naar gezondheid en van behandelen naar voorkomen en zoekt individuele zorgoplossingen zowel binnen de zorg, maar juist ook daarbuiten. Uitgangspunt is passende zorg als norm. Dat wil zeggen dat zorg een bewezen meerwaarde moet hebben, effectief moet zijn. Effectieve zorg wordt leidend voor de inhoud van het zorgpakket, voor de organisatie van de zorg en de bekostiging. Zo hoort bij het streven naar passende zorg het afschaffen van de vergoeding van niet-gecontracteerde zorg.Het kabinet zal extra aandacht besteden aan het bestrijden van zorgfraude door toezichthouders meer bevoegdheden te geven en een Taskforce zorgfraude op te richten bij de politie. Er bestaan overigens geen exact onderbouwde cijfers over de totale omvang van zorgfraude. Het Openbaar Ministerie schat dat het om € 10 miljard per jaar gaat. De Algemene Rekenkamer geeft aan dat het enkele miljarden per jaar bedraagt. Zorgverzekeraars en toezichthouders houden het op honderden miljoenen per jaar maar benadrukken dat dit slechts het topje van de ijsberg is. ## *Het kabinet wil een verschuiving van zorg naar gezondheid en van behandelen naar voorkomen.* ### Wat verandert er concreet voor u? ***Zorgkosten en eigen bijdragen*** Het verplicht eigen risico stijgt in 2027 van € 385 naar € 460 en wordt daarna mogelijk gekoppeld aan lonen en inflatie. Er komt vanaf 2028 een maximum van € 150 per behandeling dat aan eigen risico betaald moet worden. Dus niemand betaalt in één keer de volle € 460. ***Wijkzorg en eigen bijdrage*** Wijkverpleging en hulp in de thuissituatie worden niet altijd meer gratis geleverd. Er komt een eigen bijdrage afhankelijk van inkomen en vermogen. Huishoudelijke hulp wordt strenger getoetst en wordt alleen geleverd als er onvoldoende middelen zijn. ***Preventie- en leefstijlbeleid*** Het akkoord zet nadrukkelijk in op een gezonde leefomgeving en preventie. Er zullen initiatieven komen om ongezonde keuzes onaantrekkelijker te maken. Vanaf 2030 zal een zogeheten suikertaks worden ingevoerd voor producten met een suikergehalte van meer dan 6%. Volgens berekeningen kan de suikertaks ruim 850 tot 900 miljoen euro per jaar opleveren.Voorts komen er maatregelen om bewegen en een gezondere leefstijl te bevorderen door de hele levensloop heen. Dan gaat het om gezond eten makkelijker maken, meer bewegen en deelname aan sporten en om beleidsmaatregelen om het aantal rokers - 18-19% van de volwassen Nederlanders en mensen met problematisch alcoholgebruik omlaag te brengen. Ongeveer 13,5% van de volwassen Nederlanders, lees bijna 1,9 miljoen mensen drinkt op een manier die als riskant alcoholgebruik wordt gezien, in de zin van lichamelijke, mentale of sociale problemen door alcohol. Kortom, het kabinet wil gezondheid bevorderen door gedragsmaatregelen en preventie. Echter voor directe zorgkosten en -gebruik liggen de concrete maatregelen vooral op hogere eigen bijdragen en herijkte vergoedingen. ### Wat verandert er specifiek voor ouderen? ***AOW-leeftijd en pensioen*** De AOW-leeftijd blijft gekoppeld aan de levensverwachting, maar het tempo wordt versneld. Bij ieder extra levensverwachting-jaar stijgt de AOW-leeftijd straks een heel jaar. Volgens externe analyses zou het dus kunnen betekenen dat de AOW-leeftijd in 2060 richting 70 jaar gaat. Dat kan betekenen dat mensen later met pensioen gaan dan afgesproken in het in 2019 afgesloten pensioenakkoord. Het moge duidelijk zijn dat de verhoging van de AOW-leeftijd niet gerelateerd is aan gezondheidsbeleid. Dit beleidsvoornemen heeft al geleid tot een verhit Kamerdebat en er zullen ongetwijfeld nog meer volgen. ***Langdurige zorg en zelfstandigheid*** De coalitie wil dat ouderen langer zelfstandig thuis blijven wonen. Om dat te bereiken zal geïnvesteerd moeten worden in 'zorgzame buurten' met buurtgerichte ondersteuning. De thuiszorg zal beter georganiseerd moeten worden. Er wordt ingezet op meer maatwerk in de langdurige zorg (Wlz) en op minder administratieve rompslomp voor zorgverleners. Dit betekent een verschuiving van institutionele zorg naar zorg thuis. Het zal meer druk leggen op mantelzorgers en informele zorgnetwerken. ***Mantelzorg en sociale ondersteuning*** Er komt meer aandacht voor mantelzorgondersteuning en respijtzorg, waaronder verstaan wordt tijdelijke professionele zorg om de mantelzorger wat rust te bieden. Dit vraagt om een nauwere samenwerking tussen zorg, gemeenten en sociale diensten. Ouderenorganisaties waarschuwen dat er meer druk op mantelzorgers komt als professionele zorg duurder of minder toegankelijk wordt. ***Aandacht voor passende woonvormen*** Er komt een extra stimulans voor levensloopbestendige woningen en gedacht wordt aan hypotheekproducten die het makkelijker maken om te verhuizen naar een kleinere of meer geschikte woning. De overheid heeft overigens al sinds 2020 de ambitie om tot 2030, 290.000 levensloopbestendige en seniorvriendelijke woonvormen te realiseren. Op dit moment is minder dan 2% van het beoogde aantal bereikt. ### Wat zeggen ouderenorganisaties? Een vluchtige inventarisatie laat zien dat er positief gedacht wordt over de aandacht voor wonen en ondersteuning in de wijk. Kritiek richt zich op te weinig aandacht voor verbeteringen in de ouderenzorg zelf. Niet iedereen wordt immers gezond oud. Zorgen bestaan over de mogelijke kloof tussen vitale ouderen met voldoende inkomen en ouderen die minder gezond zijn of financieel krapper zitten. En uiteraard onzekerheid over de plannen rond de AOW. ### Afsluitend Om een zorginfarct af te wenden zal de instroom in de zorg verminderd moeten worden en is het behoud van zorgpersoneel cruciaal. De arbeidsproductiviteit moet omhoog door digitalisering, e-Health en de slimme inzet van technologie. De juiste zorg moet door de juiste professional geleverd worden. De zorg zal beter georganiseerd moeten worden door regionale samenwerking en minder concurrentie. En omdat niet alles een medisch probleem is zal een deel van de zorgvraag naar het sociale domein verschoven moeten worden. En er zal strenger gekeken worden naar zinnige en bewezen zorg. Niet meer dan nodig met de juiste zorg op de juiste plek. Het akkoord is een belangrijke aanzet tot duidelijke kaders, samenwerking in de zorg en gerichte investeringen. Een gezonde samenleving vraagt niet alleen om akkoorden, maar vooral om politieke en bestuurlijke daadkracht, lef en structurele keuzes. In het belang van ons allen een absolute uitdaging voor dit minderheidskabinet en de oppositie.