Toegankelijkheid

Skip to main content

Rapport: Voortzettingsvermogen | Een parate krijgsmacht in een weerbare maatschappij

Dit rapport van het Haagse Centrum voor Strategische Studies (HCSS) richt zich op het voortzettingsvermogen van de Nederlandse krijgsmacht, met een specifieke focus op de landmacht. Voortzettingsvermogen wordt gedefinieerd als de capaciteit om militaire operaties gedurende een lange periode vol te houden. De studie analyseert dit vermogen in de context van een mogelijke grootschalige confrontatie met Rusland en vergelijkt de huidige situatie met de Koude Oorlog en de aanpak in andere landen. Het rapport benadrukt dat langdurig voortzettingsvermogen een nationale verantwoordelijkheid is die een brede maatschappelijke inspanning vereist, inclusief bijdragen van de bevolking, bedrijven en de politiek. Daarnaast worden uitdagingen en mogelijke oplossingen besproken op het gebied van personele aanvulling, materiële productie en logistieke ketens.

Je kunt het rapport hieronder lezen of downloaden om het op je eigen apparaat te zetten. Wil je eerst naar een samenvatting luisteren in de vorm van een podcast? Klik dan op de onderstaande afspeelknop. We hebben ook de veelgestelde vragen voor je uitgelicht.

Veel gestelde vragen

1. Wat is voortzettingsvermogen in de context van de Nederlandse krijgsmacht en waarom is het cruciaal?

Voortzettingsvermogen omvat de materiële, medische, financiële en personele middelen die nodig zijn om militaire capaciteit op te bouwen en in stand te houden tijdens conflicten. Het is van essentieel belang voor het kunnen volhouden en winnen van militaire operaties. Het versterken van dit vermogen wordt gezien als een van de grootste uitdagingen voor de ontwikkeling van de Nederlandse krijgsmacht in het komende decennium. Daarnaast is het een cruciaal onderdeel van geloofwaardige afschrikking, omdat het laat zien dat defensie in staat is een conflict langdurig vol te houden.

2. Welke verschillende functionele gebieden bepalen het voortzettingsvermogen?

Het voortzettingsvermogen wordt bepaald door verschillende functionele processen, die continu en gelijktijdig plaatsvinden. Deze omvatten:

  • Logistieke ketens: Dit betreft de aanvoer van essentiële goederen zoals brandstof, reservedelen, munitie, voeding en medische benodigdheden, evenals herstel en onderhoud van materieel en transportcapaciteit.
  • Legervorming, personele aanvulling en rotatie: Dit omvat het vermogen om personeel te werven, op te leiden, inzetbaar te houden, verliezen aan te vullen en rotatieschema's te hanteren om de operationele gereedheid te waarborgen en overbelasting te voorkomen.
  • Materiële aanvulling en productie: Dit richt zich op het verzekeren van een stabiele productie en levering van militair materieel, inclusief verbruiksgoederen zoals munitie en wapensystemen. Dit vereist samenwerking met de defensie-industrie.
  • Modernisering, innovatie en geleerde lessen: Het voortdurend aanpassen en innoveren van de krijgsmacht op basis van nieuwe ontwikkelingen en opgedane ervaringen, inclusief de integratie van nieuwe technologieën en aanpassing van tactieken.
  • Politieke en publieke steun: Het draagvlak vanuit de politiek en de samenleving voor investeringen in defensie, de beschikbaarheid van middelen en de bereidheid om bij te dragen in tijden van spanning of conflict.

3. Hoe verhoudt het voortzettingsvermogen zich tot een nationale verantwoordelijkheid en NAVO-eisen?

Voortzettingsvermogen is primair een nationale verantwoordelijkheid. Hoewel de NAVO bepaalde eisen en normen stelt met betrekking tot de samenstelling van eenheden en gereedheid (bijvoorbeeld het aantal tanks per bataljon of de inzetbaarheidstermijn met voorraden), bemoeit de NAVO zich niet met aspecten als personele aanvulling, voorraadvorming en de productiecapaciteit van de nationale defensie-industrie. Landen moeten zelf zorgen voor de benodigde structuren, middelen en overeenkomsten om hun voortzettingsvermogen te garanderen.

4. Welke lessen kunnen worden getrokken uit de Koude Oorlog en de huidige conflicten (zoals in Oekraïne) met betrekking tot voortzettingsvermogen?

Uit de Koude Oorlog kan worden geleerd dat een gedetailleerd verdedigingsconcept met echelons van inzet, strategische reserves en nauwe civiel-militaire samenwerking cruciaal was voor het voortzettingsvermogen. Specifieke aspecten zoals logistieke zelfstandigheid op verschillende niveaus (brigade, legerkorps), en afspraken met civiele bedrijven voor transport en onderhoud waren essentieel. De situatie in Oekraïne benadrukt de noodzaak van snelle en flexibele logistiek, het belang van herstel en onderhoud, de impact van technologische ontwikkelingen zoals drones en de noodzaak van aanpassing van tactieken. Het toont ook aan dat industriële productiecapaciteit en het vermogen om te improviseren en materieel te repareren onder zware omstandigheden van vitaal belang zijn.

5. Hoe kan personele aanvulling en opbouw van een reserve effectief worden georganiseerd voor een schaalbare krijgsmacht?

Een schaalbare krijgsmacht vereist een gelaagd reservesysteem en een compleet personeelsaanvullingssysteem. Dit kan worden bereikt door:

  • Een kern van beroepspersoneel: Dit vormt de basis van de krijgsmacht.
  • Reservisten in verschillende schillen: Dit zijn militairen met variërende niveaus van getraindheid en inzetbaarheid. Overwogen kan worden om uitstromend beroepspersoneel te verplichten enige jaren als reservist te dienen.
  • Militaire (basis)opleiding voor specifieke cohorten dienstplichtigen: In plaats van een algehele dienstplicht kan gericht worden op groepen die snel op te leiden zijn en gemist kunnen worden op de arbeidsmarkt.
  • Samenwerking met civiele en andere overheidssectoren: Het verkennen van de uitwisselbaarheid van personeel.
  • Juridische verankering: Regels rondom de plichten voor reservisten en/of dienstplichtigen moeten juridisch worden vastgelegd, inclusief afspraken met werkgevers. Het creëren van 'schaduw'-eenheden met eigen materieel, vergelijkbaar met parate eenheden, kan ook bijdragen aan de schaalbaarheid.

6. Welke rol speelt de defensie-industrie in het voortzettingsvermogen en welke uitdagingen zijn er?

De defensie-industrie speelt een cruciale rol in het garanderen van het voortzettingsvermogen op lange termijn door het leveren van militair materieel, munitie, reservedelen en onderhoudsdiensten. Belangrijke aspecten zijn de productiecapaciteit, schaalbaarheid bij verhoogde vraag en de toepassing van dual-use technologieën. Uitdagingen omvatten de afhankelijkheid van internationale toeleveringsketens voor componenten, de concurrentie tussen landen voor materialen en productiecapaciteit, en de noodzaak van langetermijnplanning en strategische voorraadbeheer van kritieke grondstoffen. Nauwe samenwerking tussen de krijgsmacht en de industrie, inclusief het delen van economische lasten en risico's, is essentieel.

7. Hoe kan de civiel-militaire samenwerking worden verbeterd om het voortzettingsvermogen te versterken?

Verbetering van de civiel-militaire samenwerking is cruciaal. Dit kan onder meer door:

  • Vooraf georganiseerde inzet van civiele middelen: Het maken van contractuele afspraken met civiele bedrijven voor het leveren van transportcapaciteit, onderhoudsdiensten, of het beschikbaar stellen van materieel (inclusief de mogelijkheid tot vordering indien nodig).
  • Beveiligen van vitale militaire en civiele objecten: Samenwerking tussen militaire en civiele instanties, zoals het Korps Nationale Reserve, voor bewaking en beveiliging van strategische infrastructuur.
  • Nationale afstemming: Duidelijke verdeling van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden tussen civiele en militaire autoriteiten op nationaal grondgebied.
  • Gezamenlijke oefeningen: Het regelmatig oefenen van samenwerking in reële tijd- en ruimtefactoren. Het Noorse systeem van vordering, waarbij civiele middelen via centrale databases kunnen worden aangewezen, biedt een interessant aanknopingspunt voor Nederland, mits juridische en privacyaspecten worden opgelost.

8. Welke rol spelen politieke en publieke steun bij het realiseren van voldoende voortzettingsvermogen?

Politieke en publieke steun zijn fundamenteel voor het realiseren van voldoende voortzettingsvermogen. Zonder breed draagvlak is het lastig om de benodigde investeringen te rechtvaardigen en maatschappelijke bijdragen te vragen. Een sterk en verbindend narratief over veiligheid als fundament van de samenleving is hierbij cruciaal. Financiële prikkels, zoals het vastleggen van een minimum defensiebudget, en eventueel wettelijke verplichtingen (bv. een vorm van dienstplicht of vordering) zijn instrumenten die de overheid kan inzetten. De bereidheid van de bevolking en bedrijven om bij te dragen aan de weerbaarheid, ook wanneer dit de persoonlijke leefomgeving of economische belangen raakt, is essentieel voor een robuust voortzettingsvermogen.