Trump heeft een zware nederlaag geleden bij de Amerikaanse midterms. De Democraten veroveren zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Wat betekent dat voor zijn macht en de Amerikaanse steun aan Oekraïne?

Ondertussen lijdt Rusland enorme verliezen aan het front, maar blijven de aanvallen op Oekraïense burgers doorgaan. Welke opties heeft Poetin nog? En terwijl nieuwe vredesonderhandelingen worden voorbereid, voeren de Verenigde Staten opnieuw aanvallen uit op Iran.

Dat en meer bespreekt Jos de Groot met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif.

Rusland claimt grote overwinningen in Oekraïne, maar boekt aan het front nauwelijks terreinwinst.  En terwijl de vredesonderhandelingen muurvast zitten, noemt de Amerikaanse gezant Steve Witkoff Poetin een 'humanitair leider'. Gaan de gesprekken tussen Washington en Moskou eigenlijk nog wel over vrede?

In Israël is Netanyahu opnieuw de grootste geworden, maar heeft hij wel zetels verloren. Een meerderheid voor zijn coalitie lijkt buiten bereik en zijn politieke toekomst blijft onzeker. Ondertussen bereiden de Verenigde Staten en Israël mogelijk nieuwe aanvallen op Iran voor. Wat betekent de verkiezingsuitslag voor de oorlog in het Midden-Oosten?

Dat en meer bespreekt Jos de Groot met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif.

Rusland claimt grote overwinningen in Oekraïne, maar boekt aan het front nauwelijks terreinwinst. Ondertussen brokkelt de Amerikaanse steun aan Oekraïne verder af. En Poetin wil met Trump en Xi Jinping over de toekomst van Oekraïne beslissen, zonder Zelensky aan tafel.

De Amerikaanse midterms komen steeds dichterbij. Wat betekent de uitslag voor Oekraïne?

En in het Midden-Oosten dreigt de strijd tegen de Houthi's verder te escaleren, nu steeds meer landen zich ermee bemoeien.

Dat en meer bespreekt Jos de Groot met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif.

De hoogste militaire commandant van de NAVO, de Amerikaanse generaal Alexus Grynkewich, heeft in een opvallende toespraak uitgelegd hoe het bondgenootschap een Russische aanval zou afslaan. Zijn boodschap: we got this. Maar hoe geloofwaardig is die geruststelling nu Trump Oekraïne steeds verder onder druk zet?

En de Houthi's voeren opnieuw dodelijke aanvallen uit op Saoedi-Arabië. Waarom houdt Amerika zich opvallend afzijdig? En wat moeten we denken van Iran, dat zich nu aanbiedt als bemiddelaar?

Dat en meer bespreekt Jos de Groot met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif.

Oekraïne boekt terreinwinst rond de plaats Lyman, waar volgens Oekraïense beelden honderden Russische militairen zich overgaven. Tegelijkertijd zet Rusland in op een zware winter. Steeds snellere drones, sommige met een holle lading, treffen bruggen en energie-infrastructuur. En Russische regio's moeten in stilte tienduizenden extra militairen leveren.

Het hoofd van de Duitse inlichtingendienst waarschuwt dat Rusland Duitsland als hoofdvijand ziet. Hoe serieus is die dreiging? En drie jaar na 7 oktober gaat Israël naar de stembus, wat kan dat betekenen voor Netanyahu? 
Dat en meer bespreekt Lauren Fabels, die deze week invalt voor Jos de Groot, met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif.

Rusland wordt steeds assertiever richting Europa. Een Russische militaire helikopter vloog het Poolse luchtruim binnen, en in Polen en Estland wijzen ze Rusland aan voor branden bij een Starlink-installatie en een defensiebedrijf. Toch lijkt er ook iets anders aan de hand: incidenten die vroeger onder de radar bleven, worden nu vaker openbaar gemaakt.

In Oekraïne worden gevechtsrobots ingezet achter de Russische linies, terwijl Rusland volgens berichten in het geheim mobiliseert.

Dat en meer bespreekt Jos de Groot met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif.

Rusland gaat de NAVO mogelijk binnen enkele maanden testen met een hybride aanval, zeggen Europese inlichtingendiensten. In Oekraïne worden burgers in een frontstad bedreigd door voedsel- en medicijnen tekorten. 

De Houthi-rebellen in Jemen hebben de Saoedische hoofdstad Riyad aangevallen met drones en raketten - een escalatie van de situatie daar. En na talloze dreigementen is er nu een deal tussen de VS en Denemarken over Groenland. 

Dat en meer bespreekt Jos de Groot met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif.

Rusland escaleerde wederom de oorlog richting Europa. Een Russisch fregat schoot met lichtkogels op een Deense helikopter, en een Russische drone sloeg vlakbij de Oekraïense grens met Polen in. Toch lijken er ondertussen nieuwe onderhandelingen aan te komen tussen Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten.

De Houthi rebellen zijn een opmars begonnen: naar verluidt hebben ze de kust van de Rode Zee onder controle, met wereldwijde gevolgen.

Dat en meer bespreekt Jos de Groot met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif. 

De kranten stonden er vol mee: de bezoeken van de Amerikaanse onderhandelaars aan Moskou en Kyiv. De gesprekken lijken tot dusver niets te hebben opgeleverd. Rusland gaat door met fikse luchtaanvallen en Zelensky bereidt zijn land voor op nog een oorlogswinter.

Na de verkiezingszege van de extreemrechtse partij Alternative für Deutschland (AfD), dat de banden wil aanhalen met Rusland, vragen we ons af wat dat betekent voor Europa en Oekraïne.

Netanyahu zou op de hoogte zijn geweest van de Hamas-aanval op 7 oktober.

Dat en meer bespreekt Jos de Groot met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif.

De CIA-directeur gaf een duidelijke boodschap aan Rusland tijdens zijn bezoek aan Moskou: escaleer de oorlog niet verder naar NAVO. En dat terwijl er steeds meer mogelijke scenario’s opduiken over hoe Poetin de NAVO kan uitdagen. 

Voor Poetin lijkt er niks anders op te zitten dan de oorlog voort te zetten om de Donbas regio in te nemen, want anders - zo zou hij zelf hebben gezegd - “zullen ze me ophangen”. 

Dat en meer bespreekt Jos de Groot met generaals buiten dienst Peter van Uhm en Mart de Kruif.

De Amerikaanse kiezer heeft Donald Trump een historische nederlaag bezorgd. De Democraten veroveren de meerderheid in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Maar hoewel Trump binnenlands een groot deel van zijn politieke macht verliest, kan hij internationaal nog altijd zijn eigen koers varen. Wordt de wereld daardoor de komende twee jaar juist onvoorspelbaarder?

In deze extra lange special van Wereldupdate onderzoekt Lauren Fabels met Clingendael-experts Bob Deen, Liam Klein, Rosaline Lantink en Diederick van Wijk aan de hand van drie toekomstscenario's wat de uitslag betekent voor Amerika, China en Europa.

Wat als China de volgende Amerikaanse verkiezingen probeert te beïnvloeden? Trump vergaande concessies doet aan Xi Jinping? Of zelfs zijn Europese bondgenoten onder druk zet?

Heb jij een vraag? Stuur een DM naar @wereldupdate of mail naar .

Wil je meer? Abonneer je op de nieuwsbrief via clingendael.org/nieuwsbrief.

Netanyahu's Likud is opnieuw de grootste partij geworden, maar of hij aan de macht kan blijven, is onzeker. De Arabische partijen boekten een historische overwinning. Toch lijkt een andere koers voor Israël ver weg, ook als Netanyahu verdwijnt.

Wat betekent de verkiezingsuitslag voor Gaza, de Westelijke Jordaanoever en de rest van het Midden-Oosten? Kan een nieuwe oorlog met Iran Netanyahu juist helpen aan de macht te blijven? En staat de Israëlische democratie onder druk?

Lauren Fabels bespreekt het met Midden-Oostendeskundige Peter Malcontent en Clingendael-analist Koen Aartsma, die een toekomstscenario schetst waarin de spanningen in de regio verder oplopen.

Heb jij een vraag? Stuur een DM naar @wereldupdate of mail naar .

Wil je meer? Abonneer je op de nieuwsbrief via clingendael.org/nieuwsbrief.

Rusland ronselt Nederlandse jongeren via internet om te spioneren, gebruikt demonstraties voor propaganda en voert zijn sabotageactiviteiten in Europa op. Ondertussen probeert China onze geheimen te stelen en maakt AI cyberaanvallen steeds gevaarlijker.

Hoe ver gaat Rusland om Europa te ontregelen? Wat doet de AIVD om dat te voorkomen? En welke dreigingen staan ons nog te wachten?

In deze bijzondere aflevering van Wereldupdate spreekt Lauren Fabels met AIVD-baas Simone Smit en voormalig AIVD-analist en Clingendael-expert Koen Aartsma. Ze geven een zeldzaam inkijkje in het werk van onze inlichtingen- en veiligheidsdienst en verkennen een toekomstscenario waarin Rusland zijn hybride strijd tegen Europa verder opvoert.

Heb jij na het horen van deze aflevering ook een vraag voor ons? Stuur een DM op Instagram @wereldupdate of mail naar .

Wil je meer? Abonneer je op de nieuwsbrief van Clingendael via http://clingendael.org/nieuwsbrief.

See show notes for privacy information.

Oorlogen ontregelen handelsroutes, energieprijzen stijgen en Trump werpt steeds nieuwe handelsbarrières op. Toch groeit de wereldhandel harder dan verwacht. De Wereldhandelsorganisatie heeft haar groeiverwachting voor dit jaar zelfs bijna verdubbeld.

Hoe kan dat? En hoelang blijft dat goed gaan? Wat als belangrijke zeestraten voorgoed dichtblijven? Welke nieuwe handelsroutes ontstaan er dan, wie profiteert daarvan en wat betekent dat voor Europa?

In deze aflevering van Wereldupdate verkennen Lauren Fabels en Clingendael-onderzoekers Rem Korteweg en Koen Aartsma hoe de wereldhandel er over tien jaar uit kan zien, en welke geopolitieke ontwikkelingen die toekomst bepalen.

Heb jij na het horen van deze aflevering ook een vraag voor ons? Stuur dan een DM op Instagram @wereldupdate of mail naar .

Wil je meer? Abonneer je dan nu op de nieuwsbrief van Clingendael via http://clingendael.org/nieuwsbrief

See show notes for privacy information.

De VN kraakt. Grootmachten blokkeren elkaar, de machtsverhoudingen van 1945 passen steeds minder bij de wereld van nu en landen zoeken steeds vaker samenwerking buiten de VN. Is dit systeem nog te hervormen? Of moeten we fundamenteler nadenken over wat ervoor in de plaats komt? 

In deze aflevering van Wereldupdate verkent Lauren Fabels met Clingendael-directeur Bob Deen en analist Koen Aartsma de toekomstscenario's voor de VN. Wat staat de organisatie te wachten, en wat betekent dat voor de toekomst van internationale samenwerking?

Meer over de toekomst van de wereldorde en het scenario ‘Bipolaire Storing’:
https://www.clingendael.org/pub/2026/clingendael-geostrategisch-perspectief-2026-2040/scenario-3-bipolaire-storing/

Heb jij na het horen van deze aflevering ook een vraag voor ons? Stuur dan een DM op Instagram @wereldupdate of mail naar  

🔔 Wil je meer? Abonneer je dan nu op de nieuwsbrief van Clingendael via http://clingendael.org/nieuwsbrief

De Amerikanen kiezen op 3 november een nieuw Congres. Trump staat niet op het stembiljet, maar zijn macht wel. Wat betekent de uitslag voor Oekraïne, China, Iran en Europa? En hoeveel ruimte houdt Trump om zijn buitenlandbeleid door te drukken?

Lauren Fabels bespreekt het met Clingendael-analisten Bob Deen en Liam Klein.

Meer over de Amerikaanse congresverkiezingen:

https://www.clingendael.org/event/voorbeschouwing-amerikaanse-congresverkiezingen

Meer over Trumps Amerika en de gevolgen voor de wereld:

https://www.clingendael.org/event/trumps-amerika-chaos-en-gevaar

Heb jij na het horen van deze aflevering ook een vraag voor ons? Stuur dan een DM op Instagram @wereldupdate of mail naar  

🔔 Wil je meer? Abonneer je dan nu op de nieuwsbrief van Clingendael via http://clingendael.org/nieuwsbrief

De strijd om de macht van de toekomst wordt deze week uitgevochten in Washington: waar de twee machtigste mannen op aarde elkaar ontmoeten: Donald Trump en Xi Jingping. Hun gesprekken gaan over drie T’s: trade, Taiwan en Tech.

Lauren Fabels bespreekt de belangrijkste thema’s met met Clingendael-analisten Koen Aartsma en Xiaoxue Martin.

De bazen van grote AI-bedrijven waarschuwden afgelopen weekend dat ze AI niet goed onder controle hebben en dat de ontwikkelingen zó snel gaan, dat de mens buitenspel zou kunnen worden gezet. 

Trump lacht die waarschuwing weg en de vraag is hoe Europa zich staande houdt in een wereld waar de Amerikanen en Chinezen het voor het zeggen hebben. 

Kan Europa nog een vuist maken tegen de AI-supermachten?

Koen’s scenario: https://www.clingendael.org/pub/2025/clingendael-strategische-monitor-2025-2030/scenario-6-massa-ontwrichtingswapens/ 

Koen’s Foresight studie: https://www.clingendael.org/publication/plausible-tomorrows-prompt-action-ai 

Heb jij na het horen van deze aflevering ook een vraag voor ons? Stuur dan een DM op Instagram @wereldupdate of mail naar  

🔔 Wil je meer? Abonneer je dan nu op de nieuwsbrief van Clingendael via http://clingendael.org/nieuwsbrief

Er gaat een schok door Europa nu Alternative für Deutschland een historische verkiezingswinst heeft geboekt in de Oost-Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Het is een mijlpaal voor radicaal-rechts, maar misschien ook wel voor de toekomstige koers van Europa.

Hoe moeten Europa en Nederland gaan handelen? 

Lauren Fabels bespreekt het met Clingendael-analisten Koen Aartsma en René Cuperus. 

Atlas van Afgehaakt Nederland: https://www.kennisopenbaarbestuur.nl/documenten/2021/12/17/atlas-van-afgehaakt-nederland 

Heb jij na het horen van deze aflevering ook een vraag voor ons? Stuur dan een DM op Instagram @wereldupdate of mail naar  

🔔 Wil je meer? Abonneer je dan nu op de nieuwsbrief van Clingendael via http://clingendael.org/nieuwsbrief

Nadat de Russen een drone met explosieven naast een Oekraïens vliegtuig in Leipzig hebben geplant, kunnen we spreken van een actieve schaduwoorlog - met mogelijk fysieke en dodelijke gevolgen voor Europa. Ondertussen verschijnen er steeds meer scenario’s van hoe Rusland de NAVO hybride kan aanvallen. 

Wat staat de NAVO en vooral Europa te wachten, en hoe moet Nederland reageren? 

Lauren Fabels bespreekt het met Clingendael-directeur Bob Deen en -analist Koen Aartsma.

Benieuwd hoe Defensie een cruciale rol speelt in de oorlog in Oekraïne? Luister naar onze nieuwste podcast waarin Simon Wouda je meeneemt in de wereld van de Taskforce Oekraïne. Hij vertelt openhartig over de uitdagingen, successen en de onmisbare lessen die we hieruit trekken voor de toekomst van onze krijgsmacht. 🎙️

Wat je kunt verwachten

In deze aflevering deelt Wouda zijn ervaringen van de afgelopen twee jaar, waarin hij de leiding heeft over de Taskforce. Hij vertelt hoe zijn team de complexe logistiek en militaire ondersteuning aan Oekraïne coördineert. Van het leveren van wapensystemen tot het opleiden van Oekraïense militairen—alles komt aan bod. 💪

Je krijgt ook een uniek kijkje in de impact van deze missie op zowel de Nederlandse als Oekraïense militairen. Hoe voelt het om dagelijks te werken aan een operatie die niet alleen Oekraïne helpt, maar ook onze eigen veiligheid versterkt? En wat kunnen we leren voor toekomstige operaties, mocht er ooit een artikel 5-scenario op tafel komen? 🎯

Waarom luisteren?

Wouda geeft niet alleen een overzicht van de huidige stand van zaken, maar reflecteert ook op de lessen die we als defensiepersoneel kunnen leren. Dit is een kans om te begrijpen hoe de ervaringen in Oekraïne ons kunnen voorbereiden op toekomstige uitdagingen. Als defensiemedewerker wil je dit niet missen. 🚀

Luister nu en ontdek waarom de taak van Simon Wouda misschien wel de belangrijkste is van zijn carrière. 🔍

Hoe ondersteunt DOSCO de gehele defensieorganisatie, terwijl het zich ook klaarmaakt voor een mogelijk artikel 5-scenario? generaal Maas deelt zijn ervaringen en laat zien hoe zijn team van 10.000 mensen altijd klaar is. 💪

Een plan dat voor 100 procent klopt, is onmogelijk 📈

De generaal geeft aan dat het onmogelijk is om een plan te maken dat voor 100% klopt, omdat de eindsituatie altijd onzeker blijft.

Hij moedigt zijn mensen aan om deze onzekerheid te accepteren en zich voor te bereiden op mogelijke fouten tijdens het traject naar de eindstreep. 🌟

Gevechtsbereidheid

"Ik maak me geen zorgen dat, als het oorlog wordt, mensen naar huis gaan. Waar ik mij wel zorgen om maak: Heb ik voldoende mogelijkheden om mijn mensen te equiperen om straks hun werk te doen?" 🛠️

Het stellen van ongemakkelijke vragen ❓

In de podcast benadrukt de generaal het belang van het stellen van ongemakkelijke vragen, zodat men zich goed kan voorbereiden op allerlei scenario's. Zo kunnen zijn mensen een gemeenschappelijke set van aannames ontwikkelen, wat cruciaal is voor het succesvol navigeren door onzekerheden en het minimaliseren van fouten wanneer het echt telt. 🔍

Workforce 🧑‍💼

Een cruciaal onderdeel van de aanpak binnen DOSCO is het efficiënt inzetten van de workforce. Op het gebied van personeel legt de generaal uit dat er kritisch gekeken wordt wat er door een militair gedaan moet worden en wat civiel kan. Zo speelt DOSCO militairen vrij voor kerntaken.

Hierdoor ontstaat een flexibele en schaalbare workforce die snel kan worden aangepast aan de behoeften van het moment. 🛡️👥

Omslag naar vooruitdenken 🔄

Een kernpunt is de omslag van een reactieve naar een proactieve benadering. In plaats van te wachten op vragen van operationele commando's, is DOSCO begonnen met zelf nadenken en anticiperen op hun toekomstige behoeften. Dit betekent bijvoorbeeld dat logistieke ondersteuning al klaarstaat voordat de vraag officieel gesteld wordt, wat cruciaal is voor een snelle en effectieve respons tijdens een crisis. ⏳⚙️

Verantwoordelijkheid en leiderschap 🌍

Jan-Willem benadrukt ook het belang van duidelijk leiderschap, vertrouwen en communicatie binnen DOSCO. Hij zorgt ervoor dat zijn team begrijpt wat er van hen verwacht wordt en welke richting ze opgaan. Regelmatig bijeenkomen met leidinggevenden om de visie en strategie te bespreken is een cruciaal onderdeel van zijn aanpak. 🗣️👨‍✈️

Luister ook 🎙️

Net zo interessant om te luisteren is onze vorige podcast met Dr. Jelle Bos over militaire gezondheidszorg in oorlogstijd “Je gaat dertig jaar terug in de tijd.”

𝐀𝐛𝐨𝐧𝐧𝐞𝐞𝐫 𝐨𝐩 𝐨𝐧𝐳𝐞 𝐩𝐚𝐠𝐢𝐧𝐚'𝐬 🌐💡👥

Zorg dat je niets mist door je te abonneren op ons podcastkanaal via Apple Podcasts of Spotify en door onze LinkedIn-pagina te volgen.

In Spotify of de Apple Podcasts-app, zoek je eenvoudig naar onze podcast, open je de hoofdpagina en klik je op 'Volgen' of 'Abonneer' om automatisch nieuwe afleveringen te ontvangen.

In de tiende aflevering van Samen Sterker: de schaalbare krijgsmacht is Dr. Jelle Bos te gast, bijgenaamd de “Opperdokter”. Met de Commandant Defensie Gezondheidszorg Organisatie bespreken we hoe de geneeskundige dienst zich voorbereidt op grootschalig optreden in een artikel-5-situatie. Waarin verschilt hoofdtaak-1-optreden van optreden in vredesoperaties? Wat betekent schaalbaarheid op het gebied van medische zorg? Welke mindset is voorbereid te zijn op zorg leveren in oorlogstijd?

Hoofdtaak 1

Dr. Bos benadrukt dat de uitdaging waar de geneeskundige zorg voor staat fundamenteel anders is dan die van de voorgaande decennia: waar op missie alles planbaar en optimaliseerbaar is, is dat anders bij hoofdtaak-1-optreden: “in oorlog moet je soms gewoon te veel mensen helpen met te weinig middelen.” Bovendien is Nederland in NAVO-verband een zgn. transferland: wij moeten gewonde militairen van onze overzeese bondgenoten ontvangen en behandelen voordat ze naar hun eigen land terug gaan.

Sluitende keten

Om hierop voorbereid te zijn werkt Bos aan een sluitende keten: de hele keten van place of wounding op het slagveld tot en met de behandellocatie in een Nederlands ziekenhuis in kaart gebracht, geregeld en getraind zijn. Een eerste grote stap is het oefenen van deze hele keten. “Dit wordt nog veel te weinig gedaan.” Nederland is een van de eerste landen die de hele keten oefent, beaamt Bos.

Geïntegreerde civiel-militaire samenwerking

Schaalbaarheid betekent in de context van medische zorg niet per se meer militairen: de meeste zorg wordt verricht door mensen zonder militair uniform, het gaat erom dat we de afspraken gemaakt hebben en ze deel van de keten worden. Bos gaat daarom uit van geïntegreerde civiel-militaire samenwerking: samenwerking met civiele collega’s is dus een must, en die samenwerking moet je voorbereiden door gesprekken met alle partijen in het Nederlandse zorgsysteem en door samen te oefenen. “Uiteindelijk moet je zorgen dat je het improvisatie-element minimaliseert.”

Mindset

Maar de belangrijkste succesfactor volgens dr. Bos is de omslag in mindset: om voorbereid te zijn op grootschalig conflict moeten we de zero-risk mindset loslaten en nadenken over de minimale normen om gewonden te verzorgen in onvoorziene omstandigheden. Hij ziet de covid-periode hierin als een belangrijke leermeester waarin we hebben leren omgaan met tekorten.

Luister ook 🎙️

Net zo interessant om te luisteren is onze vorige podcast met BGEN Gert-Jan Kooij, commandant van de 13 Lichte Brigade: “Ik kan niet wachten op Den Haag.” Hoe werk je als commandant aan schaalbaarheid binnen je eenheid?

𝐀𝐛𝐨𝐧𝐧𝐞𝐞𝐫 𝐨𝐩 𝐨𝐧𝐳𝐞 𝐩𝐚𝐠𝐢𝐧𝐚'𝐬 🌐💡👥

Zorg dat je niets mist door je te abonneren op ons podcastkanaal via Apple Podcasts of Spotify en door onze LinkedIn-pagina te volgen.

In Spotify of de Apple Podcasts-app, zoek je eenvoudig naar onze podcast, open je de hoofdpagina en klik je op 'Volgen' of 'Abonneer' om automatisch nieuwe afleveringen te ontvangen.

Hoe bereid je je als brigade voor op hoofdtaak-1-optreden in NAVO-verband? Hoe bevorder je een adaptieve mindset? Hoe werk je aan schaalbaarheid binnen je brigade? Wat leren we van de grote NAVO-oefening Steadfast Defender? Dit en meer vragen we aan BGEN Gert-Jan Kooij, commandant van de 13 Lichte Brigade, in de negende aflevering van Samen Sterker: de schaalbare krijgsmacht.

Kijken naar wat goed gaat

De optimistisch gezinde commandant ziet het als zijn roeping om als leider rust en zekerheid te bieden, “licht aan het einde van de tunnel”. Hij wil kijken naar de dingen die wél goed gaan. “Als je gewoon dingen gaat doen en mensen zelf problemen laat oplossen, dan blijkt dat 95% goed gaat.”

Adaptieve mindset

Kooij’s belangrijkste missie is in zijn brigade en de krijgsmacht een adaptieve mindset te bewerkstelligen. Hij wil dat mensen in zijn brigade zelfstandig besluiten gaan nemen: “Zij weten meer van hun specialisme dan ik.” Andere voorbeelden zijn het meenemen van het schoolbataljon op oefening en het overnemen van het het NAVO-besluitvormingsmodel i.p.v. de bekende bevelsgifte, zodat eenheden binnen enkele uren al kunnen verplaatsen.

Schaalbaarheid

Schaalbaarheid is voor Kooij een vanzelfsprekendheid binnen de adaptieve mindset. Je moet gaan nadenken welke functies en poppetjes je nodig zult hebben in grootschalig optreden in NAVO-verband, hier schalen op modelleren en deze aan de voorkant aanstellen en trainen: “dit kun je gisteren inregelen.” Ja, er zijn nog te weinig reservisten, maar wij als brigade moeten gewoon aan de slag: “ik kan niet wachten op Den Haag”.

“We are ready to fight tonight”

Met de 13 Lichte brigade heeft BGEN Kooij de opdracht om per 01.01.2025 war-fighting capable te zijn binnen het nieuwe NATO force model. Zal zijn brigade in 2025 helemaal klaar zijn om de NAVO-oostgrens te verdedigen? “Binnen een halfjaar. Sterker nog, we are ready to fight tonight!” Steadfast Defender heeft laten zien dat we klaar zijn om dingen te doen en in staat zijn om ad hoc problemen op te lossen.

Kom meedoen!

Het verhaal van BGEN Kooij is een inspirerend voorbeeld van hoe op het niveau van de brigade aan adaptiviteit en schaalbaarheid gewerkt wordt. Hij sluit af met een oproep: in februari 2025 gaan we schaalbaarheid testen tijdens de grootschalige oefening Donderslag. Kom hieraan meedoen en laten we hier samen van leren!

Luister ook 🎙️

Ook de moeite waard om te luisteren is de vorige podcast met BGEN Paul van der Touw, sous chef personele gereedheid, getiteld: “De krijgsmacht is vandaag niet klaar om 9000 nieuwe collega’s per jaar te verwelkomen” Hoe zorgen we ervoor dat de krijgsmacht voldoende gevuld is om effectief te kunnen functioneren bij grootschalig optreden in een artikel-5-situatie?

𝐀𝐛𝐨𝐧𝐧𝐞𝐞𝐫 𝐨𝐩 𝐨𝐧𝐳𝐞 𝐩𝐚𝐠𝐢𝐧𝐚'𝐬 🌐💡👥

Zorg dat je niets mist door je te abonneren op ons podcastkanaal via Apple Podcasts of Spotify en door onze LinkedIn-pagina te volgen.

In Spotify of de Apple Podcasts-app, zoek je eenvoudig naar onze podcast, open je de hoofdpagina en klik je op 'Volgen' of 'Abonneer' om automatisch nieuwe afleveringen te ontvangen.

BGEN Paul van der Touw, sous chef personele gereedheid is te gast in de achtste aflevering van Samen Sterker: de schaalbare krijgsmacht. Hoe zorgen we ervoor dat de krijgsmacht op korte termijn voldoende bemand en getraind is om effectief te kunnen opereren in grootschalig gewapend conflict?

Rendement wordt zichtbaar

Na decennia van krimp is Defensie nu al een aantal jaar bezig om op te schalen. De hervormingen die hiervoor zijn doorgevoerd beginnen nu hun vruchten af te werpen. De medewerker heeft controle gekregen over zijn loopbaan, banen worden op maat gesneden voor de capaciteiten van beschikbare kandidaten, en initiatieven als het dienjaar vinden groot enthousiasme bij een zeer diverse groep. Zodoende neemt de uitstroom af en vindt Defensie steeds meer aansluiting bij de huidige arbeidsmarkt.

Adsorptievermogen

Maar, benadrukt Van der Touw, personele gereedheid is veel meer dan alleen werving. Al deze mensen moeten ook de juiste opleiding krijgen, trainen en uitgerust worden. Het adsorptievermogen van de krijgsmacht is op dit moment nog te beperkt, zegt Van der Touw: vanaf 2029/30 verwacht hij elk jaar 500 nieuwe beroeps- en 4000 dienjaarmilitairen, maar “de krijgsmacht is vandaag niet klaar om 9000 nieuwe collega’s per jaar te verwelkomen”. Om echt grotere aantallen militairen te kunnen aannemen, moet er met een andere instelling worden geïnvesteerd in materieel, vastgoed en infrastructuur.

Dienjaar i.p.v. dienstplicht

Herinvoering van de dienstplicht is op dit moment dan ook niet wenselijk, volgens Van der Touw: “Je kunt wel veel militairen willen, maar je moet ze ook kunnen uitrusten.” Hij zet in op het verder uitbreiden en populair maken van het dienjaar. Met het dienjaar is het gelukt een grote en diverse groep mensen aan te spreken die gemotiveerd zijn en vaak bij Defensie blijven. Op die manier kan de krijgsmacht op verantwoorde manier doorgroeien naar 52.000 militaire arbeidsplekken. Maar, mocht het in de nabije toekomst echt misgaan, dan heb je misschien wel die meer militairen nodig. “Om die te halen heb je uiteindelijk een schaalbare krijgsmacht nodig. En dat betekent het herdenken van het hele legervormingsstelsel.”

Een boeiende update over de status-quo van de personele gereedheid van de krijgsmacht. Hoe gaan we groeien naar een krijgsmacht die klaar is voor grootschalig conflict in Europa? Wat doen we al en welke stappen moeten we nog zetten? Je hoort het in Samen Sterker: de schaalbare krijgsmacht met BGEN Paul van der Touw.

Luister ook 🎙️

Wilt u meer weten over hoe we Defensie en de samenleving klaarmaken voor oorlog in Europa, luister dan ook de vorige aflevering van deze podcast, met Jos Leenheer “Een artikel-5-scenario is als een tweede covid” waarin we ingaan op nationale veiligheid en het in stand houden van de samenleving in een crisissituatie.

𝐀𝐛𝐨𝐧𝐧𝐞𝐞𝐫 𝐨𝐩 𝐨𝐧𝐳𝐞 𝐩𝐚𝐠𝐢𝐧𝐚'𝐬 🌐💡👥

Zorg dat je niets mist door je te abonneren op ons podcastkanaal via Apple Podcasts of Spotify en door onze LinkedIn-pagina te volgen.

In Spotify of de Apple Podcasts-app, zoek je eenvoudig naar onze podcast, open je de hoofdpagina en klik je op 'Volgen' of 'Abonneer' om automatisch nieuwe afleveringen te ontvangen.

Veerkracht in het aangezicht van het ondenkbare 🛡️

Deze keer in de podcast: Jos Leenheer, afdelingshoofd nationale veiligheid bij defensie, hoe Nederland zich wapent tegen de onvoorspelbare toekomst. De focus is verschoven van ondersteuning naar actieve voorbereiding op de territoriale verdediging, met een bijzondere aandacht voor artikel-5-scenario's van het NAVO-verdrag.

Van ondersteunende rol naar frontlinie voorbereiding 🔄

De inval in Oekraïne heeft een significante verschuiving teweeggebracht in de taken van Leenheer's afdeling, van ondersteunende diensten naar de essentiële voorbereiding op hoofdtaak 1: de verdediging van NAVO-grondgebied.

De omvangrijke impact van een Artikel-5-Scenario 🌐

Een vergelijking met Covid: Net als de pandemie zou een artikel-5-scenario diepe sporen nalaten in elk aspect van onze samenleving. "Een artikel-5-scenario is als een tweede covid," benadrukt Leenheer, waarmee hij de noodzaak van een multidisciplinaire aanpak en voorbereiding onderstreept.

De Paradox van Veiligheid ⚖️

Voorbereid zijn vs. de illusie van overbodigheid: Het fascinerende inzicht over de 'paradox van veiligheid' illustreert de fijne lijn tussen noodzakelijke voorzorg en de perceptie van overbodigheid. "Het gaat over de geschiedenis die niet is gebeurd," legt Leenheer uit, wat wijst op de essentie van preventie en voorbereiding.

Een verenigde aanpak voor een onzekere toekomst 🤝

Deze crisisbenadering roept op tot nationale eenheid en collectieve actie. De les die we uit de pandemie kunnen trekken, is dat onze gezamenlijke reactie onze grootste kracht is tegen onvoorziene bedreigingen.

Jos Leenheer's inzichten zijn een krachtige oproep tot bewustwording en actie. In een tijd waarin de wereld gekenmerkt wordt door onzekerheid, onderstreept hij de noodzaak voor Nederland om als een verenigde front te staan, klaar om te reageren, aan te passen, en het ondenkbare te trotseren. Laten we deze boodschap ter harte nemen en samen bouwen aan een veiliger toekomst. 🌟

𝐀𝐛𝐨𝐧𝐧𝐞𝐞𝐫 𝐨𝐩 𝐨𝐧𝐳𝐞 𝐩𝐚𝐠𝐢𝐧𝐚'𝐬 🌐💡👥

Zorg dat je niets mist door je te abonneren op ons podcastkanaal via Apple Podcasts of Spotify en door onze LinkedIn-pagina te volgen.

In Spotify of de Apple Podcasts-app, zoek je eenvoudig naar onze podcast, open je de hoofdpagina en klik je op 'Volgen' of 'Abonneer' om automatisch nieuwe afleveringen te ontvangen.

Henny Bouman vertelt over zijn werk aan de ontwikkeling van een logistiek ecosysteem dat klaar moet zijn voor een eventuele artikel-5-situatie. Er wordt nationaal en internationaal veel gedaan om de logistieke capaciteit op orde te krijgen, maar er zijn nog grote uitdagingen: “𝑾𝒆 𝒉𝒆𝒃𝒃𝒆𝒏 𝒏𝒐𝒈 𝒏𝒊𝒆𝒕 𝒆𝒆𝒏𝒔 𝒑𝒓𝒊𝒐𝒓𝒊𝒕𝒆𝒊𝒕 𝒐𝒑 𝒉𝒆𝒕 𝒔𝒑𝒐𝒐𝒓!”

𝐋𝐨𝐠𝐢𝐬𝐭𝐢𝐞𝐤 𝐚𝐥𝐬 𝐞𝐜𝐨𝐬𝐲𝐬𝐭𝐞𝐞𝐦 🔄

BGEN Bouman vertelt dat men logistiek moet zien als een ecosysteem: de verschillende schakels moeten een goed afgestemde keten vormen (land, lucht, zee). Omdat we te maken hebben met complexe Europese wetgeving en bureaucratie moet dit niet allen nationaal, maar ook internationaal geregeld worden.

𝐄𝐔 𝐞𝐧 𝐍𝐀𝐕𝐎 🚚

Om deze reden is Bouman ook actief binnen de EU en de NAVO. Met het EU persco project Military Mobility werkt hij aan het vereenvoudigen van bureaucratie op het gebied van toestemmingen om civiele infrastructuur te gebruik voor militair vervoer. Ook binnen de NAVO ziet Bouman steeds meer initiatieven in de vorm van samenwerking met civiele bedrijven en werk aan host nation support (ondersteunen NAVO-partners in eigen land).

𝐇𝐚𝐚𝐥𝐛𝐚𝐚𝐫𝐡𝐞𝐢𝐝 𝐢𝐩𝐯 𝐰𝐞𝐧𝐬𝐞𝐥𝐢𝐣𝐤𝐡𝐞𝐢𝐝🔍

De urgentie om de logistiek op te schalen en het feit dat we als krijgsmacht onvoldoende capaciteit bezitten, betekent voor Bouman dat we moeten kijken naar wat haalbaar is, niet naar wat wenselijk is. Dit betekent niet inzetten op bezit, maar op beschikbaarheid van logistieke capaciteit in de vorm van samenwerkingscontracten met civiele bedrijven.

Een fascinerend en informatief inkijkje in de status quo van logistiek in Nederland, de EU en de NAVO. Te beluisteren in de zesde aflevering van Samen Sterker: de schaalbare krijgsmacht.

𝐃𝐞 𝐯𝐨𝐫𝐢𝐠𝐞 𝐩𝐨𝐝𝐜𝐚𝐬𝐭 🎙️

Ook de moeite waard om te luisteren is de vorige podcast met Nicole de Wolf die ingaat op logistiek vanuit het CLAS.

De titel van deze podcast: 𝑺𝒕𝒆𝒍 𝒘𝒆 𝒎𝒐𝒆𝒕𝒆𝒏 𝒏𝒂𝒂𝒓 𝒉𝒆𝒕 𝒇𝒓𝒐𝒏𝒕; 𝒉𝒐𝒆 𝒗𝒆𝒓𝒛𝒆𝒌𝒆𝒓𝒆𝒏 𝒘𝒆 𝒅𝒂𝒏 𝒅𝒂𝒕 𝒆𝒓 𝒈𝒆𝒏𝒐𝒆𝒈 𝒆𝒕𝒆𝒏, 𝒃𝒓𝒂𝒏𝒅𝒔𝒕𝒐𝒇 𝒆𝒏 𝒎𝒆𝒅𝒊𝒔𝒄𝒉𝒆 𝒗𝒐𝒐𝒓𝒓𝒂𝒅𝒆𝒏 𝒛𝒊𝒋𝒏 𝒗𝒐𝒐𝒓 𝒊𝒆𝒅𝒆𝒓𝒆𝒆𝒏?

𝐀𝐛𝐨𝐧𝐧𝐞𝐞𝐫 𝐨𝐩 𝐨𝐧𝐳𝐞 𝐩𝐚𝐠𝐢𝐧𝐚'𝐬 🌐💡👥

Zorg dat je niets mist door je te abonneren op ons podcastkanaal via Apple Podcasts of Spotify en door onze LinkedIn-pagina te volgen.

In Spotify of de Apple Podcasts-app, zoek je eenvoudig naar onze podcast, open je de hoofdpagina en klik je op 'Volgen' of 'Abonneer' om automatisch nieuwe afleveringen te ontvangen.

In de huidige veiligheidssituatie, na de Russische inval in Oekraïne, staat de NAVO voor een reëel scenario van grootschalige inzet aan de oostgrens. Maar zijn we logistiek voorbereid op zo'n immense taak? Nicole de Wolf, een expert in militaire logistiek, deelt haar inzichten in een cruciale podcast over de logistieke uitdagingen die we moeten overwinnen.

 📦 Logistieke Voorbereiding op het Oostfront

De krijgsmacht, zo lang gericht op overzeese missies, mist de ondersteunende capaciteit voor wendbaarheid en snelheid essentieel voor de verdediging van onze eigen grenzen. Van het voeden en huisvesten van soldaten aan het front tot het transporteren van essentiële voorraden over 2000 km - de uitdagingen zijn enorm en vereisen een nieuwe benadering.

 💡 Innovatie in Militaire Logistiek

Nicole onthult de noodzaak van samenwerking met commerciële partners en de burgermaatschappij om de logistieke kloof te dichten. In tijden van crisis, zegt zij, moeten we traditionele denkwijzen heroverwegen en alle beschikbare middelen mobiliseren. Dit omvat niet alleen het verzekeren van genoeg eten, brandstof en medische voorraden voor iedereen aan het front, maar ook de logistiek van een waardige terugkomst van gesneuvelde militairen.

 🕊️ De Logistiek van een Waardige Terugkomst

In Oekraïne sneuvelen er iedere dag soldaten - een aantal vergelijkbaar met de tragische gebeurtenis van MH17. Dit benadrukt een ander aspect van militaire logistiek: de zorg voor een waardige terugkomst van degenen die hun leven hebben gegeven. Ook dit is een cruciaal onderdeel van onze logistieke overwegingen, mochten wij in zo'n scenario terechtkomen.

In de vierde aflevering van de Samen Sterker podcast staat de whole of society approach centraal, met als gast Annelies van Vark. Annelies promoveert op een onderzoek naar de rol van de krijgsmacht in de samenleving in Nederland, Zweden en Finland. Annelies licht toe: "Zweden en Finland hanteren al decennialang een whole of society approach. Die benadering gaat ervan uit dat iedereen een bijdrage te leveren heeft aan de nationale veiligheid.

Cultuur van Samenwerking en Integratie

Annelies benadrukt het belang van integratie tussen civiele en militaire inspanningen en haalt hierbij Zweden en Finland aan als voorbeelden. "Kijk naar Zweden en Finland; hun benadering van total defense is een perfect voorbeeld van hoe civiele en militaire inspanningen samenkomen voor nationale veiligheid."

Leren van Internationale Voorbeelden

Verwijzend naar de internationale context, spreekt Annelies over de noodzaak om te leren van landen die al langer de Russische dreiging ervaren. "De recente spanningen met Rusland tonen de urgentie aan om onze krijgsmacht schaalbaar te maken en de samenleving weerbaar. We moeten leren van landen die al langer met deze dreiging omgaan."

Schaalbaarheid en Veerkracht

Schaalbaarheid en veerkracht zijn kernthema's in het gesprek. Annelies wijst op het belang van het opbouwen van een veerkrachtige samenleving, geïnspireerd door het Finse en Zweedse model. “Een weerbare samenleving is de ultieme vorm van schaalbaarheid.”

Sense of urgency

Tot slot spreekt Annelies haar zorgen uit over het verschil in urgentiebesef tussen Nederland and landen als Zweden en Finland. “Een whole of society benadering vraagt offers van een samenleving. Dat gaat in Nederland alleen lukken als er voldoende urgentiebesef is.”

Deze aflevering van de Samen Sterker podcast met Annelies van Vark biedt een uniek en diepgaand perspectief op de 'whole of society approach' in defensie en veiligheid. De urgentie en relevantie van dit onderwerp maken deze podcast een must-listen voor iedereen die geïnteresseerd is in de toekomst van veiligheid en defensie.

Dr. Han Bouwmeester, militair hoogleraar Militaire Operationele Wetenschappen. Heeft ervaringen die variëren van de Koude Oorlog tot recente conflicten en biedt boeiende inzichten in de uitdagingen en noodzaak van een schaalbare krijgsmacht. Hij onthult hoe de wereld balanceert op de rand van significante militaire dreigingen.

Een cruciale wijziging in de NAVO-dynamiek

Bouwmeester onthult in de podcast een recente Amerikaanse wet die voorkomt dat de president de VS eenzijdig uit de NAVO kan terugtrekken, wat de cruciale rol van de VS binnen de NAVO benadrukt en als een veiligheidsklep dient in onzekere tijden.

Toenemende dreigingen binnen de NAVO en EU

Bouwmeester bespreekt de potentiële risico's van grootschalige conflicten binnen de NAVO en EU, en benadrukt het belang van Nederlandse voorbereiding op deze scenario's.

De opkomst van cyberdreigingen en informatieoorlogvoering

De podcast gaat dieper in op hoe landen zoals Rusland technologie en media inzetten voor desinformatie en cyberaanvallen, met specifieke verwijzing naar de annexatie van de Krim.

Kunstmatige intelligentie en geopolitieke verschuivingen

De impact van kunstmatige intelligentie in militaire strategieën en de invloed van geopolitieke veranderingen, zoals de opkomst van de BRICS-landen, worden onderzocht.

De toekomst van de Nederlandse krijgsmacht

Er wordt besproken waarom Nederland en andere landen hun krijgsmachten moeten versterken en moderniseren, gezien de huidige en toekomstige uitdagingen.

Poetins strategieën en nucleaire dreigingen

Een blik op Poetins potentiële acties, waaronder de dreiging van nucleaire wapens, en hoe dit de internationale stabiliteit beïnvloedt.

Bewustwording en voorbereiding

De aflevering eindigt met een oproep tot bewustwording en voorbereiding. Deze podcast is niet alleen een eye-opener, maar ook een dringende waarschuwing voor de hedendaagse maatschappij.

Vice-admiraal Boudewijn Boots is IGK, Inspecteur Generaal der Krijgsmacht. Hij is de de vertrouwenspersoon, samen met zijn staf, van medewerkers bij Defensie en veteranen. Jan Louwers van de Militaire Courant spreekt met hem over de Straat van Hormuz, de zorg voor veteranen en het mogen genieten van het mooie weer.

De IGH heeft een onafhankelijke positie binnen Defensie. Hij is adviseur van de minister, bemiddelaar voor (oud-)Defensiepersoneel en inspecteur van de veteranen en reservisten. De IGK staat naast de formele organisatiestructuur en legt rechtstreeks verantwoording af aan de minister van Defensie. Hij heeft toegang tot alle delen van de Defensieorganisatie en mag alle documenten inzien en elke vergadering bijwonen.

Deze editie van de podcast is mede mogelijk gemaakt door Noventas verzekeringen.

Defenture, wereldspeler uit Nederland, groeit na een bewogen jaar stevig door. Rene de Wit, CEO van Defenture vertelt aan Jan Louwers van de Militaire Courant dat zowel de organisatie als de voertuigen die gemaakt worden heel wendbaar zijn.

Defenture is een innovatieve Nederlandse ontwikkelaar en fabrikant van lichte tactische voertuigen, gevestigd in Tiel. Het bedrijf richt zich op het ontwerpen, produceren en onderhouden van "mission-safe" mobiliteitsoplossingen, zoals de GRF-platformen en de Mammoth, die bijdragen aan wereldwijde veiligheid en flexibiliteit voor speciale eenheden.

Deze editie van de Militaire Courant is mede mogelijk gemaakt door Noventas verzekeringen.

Ben Schoenmaker, directeur van Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) in gesprek met Jan Louwers van de Militaire Courant. Verleden en heden van het NIMH , actuele onderzoeken naar Nederlands optreden in Afghanistan en het onderzoek van een aantal jaren terug over Nederlands Indië dat veel stof deed opwaaien, dit wordt allemaal besproken tijdens deze editie van de Militaire Courant podcast. Het heden blijkt verankerd te zijn in het verleden.

Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) is een zelfstandig wetenschappelijk onderzoeksinstituut en archiefbeherende instelling binnen de Nederlandse Defensie Academie (NLDA). Het gaat om de geschiedenis van de Nederlandse strijdkrachten in de periode van de Tachtigjarige Oorlog tot nu. Het NIMH beheert een unieke militair-historische collectie en maakt deze toegankelijk voor een breed publiek. Daarnaast publiceert het instituut wetenschappelijke studies en verzorgt het onderwijs en lezingen.

Kijk voor meer informatie op www.nimh.nl

Deze editie van de Militaire Courant wordt mede mogelijk gemaakt door Noventas verzekeringen.

De Militaire Courant gaat in gesprek met Vaandrig Jenna die als werkstudent onderdeel uitmaakt van Defensity College. Zowel studeren als een militaire baan. Hoe gaat dat samen?

Studenten van Defensity College (DC) brengen civiele kennis en academische vaardigheden direct de defensie-organisatie in, ze zorgen voor een frisse blik. Zo dragen ze bij aan verbinding, versterking en groei van de krijgsmacht. Aan de andere kant krijgen de studenten een opleiding tot militair. Naast militaire vaardigheden als schieten en navigeren betekent dat bijvoorbeeld trainingen in persoonlijke vorming, cyber security en beleidsmatig schrijven.

En kroonprinses Amalia is ook actief als student bij Defensity College. Maar ze komt verder niet aan het woord in deze podcast.

Maar wat is een vaandrig nu eigenlijk?

Deze editie wordt gepresenteerd door Jan Louwers, oprichter en voormalig uitgever/hoofdredacteur van de Militaire Courant.

Deze editie van de Militaire Courant podcast wordt u aangeboden door Noventas verzekeringen.

Anna van Zoest, directeur van de Atlantische Commissie in gesprek met Jan Louwers van de Militaire Courant.

Sinds haar oprichting in 1952 is de Atlantische Commissie een forum voor het publieke debat over trans-Atlantische veiligheid. Tijdens deze podcast wordt gesproken over de samenwerking tussen de Verenigde Staten en de Europese NAVO landen, de dreiging vanuit Rusland en de rol van deskundigen die dagelijks hun mening geven over ontwikkelingen op het wereldtoneel.

De Militaire Courant podcast is mede mogelijk gemaakt door Noventas verzekeringen.

Coen van Leeuwen van Rheinmetall Nederland spreekt met Jan Louwers van de Militaire Courant over de sterke groei die het bedrijf doormaakt. Terwijl er een paar jaar terug nog mensen ontslagen moesten worden.

Bij Rheinmetall Defence Nederland in Ede zijn de Nederlandse Boxer voertuigen ontwikkeld en gebouwd. Naast nieuwe productie en ontwikkeling van Boxer wordt er ook onderhoud en doorontwikkeling gedaan op Boxer, maar ook op andere militaire voertuigen. Bijvoorbeeld de Skyranger, een wapen dat speciaal is ontwikkeld voor het bestrijden van drones.

Deze editie van de Militaire Courant podcast is mede mogelijk gemaakt door Noventas verzekeringen.

Dominique Schreinermachers was helikoptervlieger bij de Koninklijke Luchtmacht. Jan Louwers van de Militaire Courant spreekt met haar over de ervaringen in Afghanistan, haar jeugd, vliegen en the Boost Company. En over haar boek 'Return to sender.'

Over het boek 'Return to sender'

De kist van Luchtmachtvlieger Dominique werd 10 december 2009 neergeschoten in Afghanistan. Als door een wonder wist ze met haar crew de passagiers in veiligheid te brengen. Dit is het adembenemende levensverhaal van een vrouw wier leven werd gevormd door een alcoholistische vader die ze immens lief had. Vastberaden joeg ze haar droom achterna. Die droom kwam uit maar het échte gevecht moest nog beginnen. 

Deze editie van de Militaire Courant podcast is mede mogelijk gemaakt door Noventas verzekeringen

Marieke van Schijndel is directeur van het Vfonds en volop in beweging voor vrijheid en democratie. Jan Louwers van de Militaire Courant spreekt met haar over de rol en betekenis van het Vfonds in de heftige tijd waarin wij nu leven.

Vfonds (Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranen) steunt jaarlijks meer dan 200 initiatieven. Het gaat om projecten die bijdragen aan onze sterke democratische rechtsstaat en vreedzame samenleving. Dit gebeurt vanuit lessen getrokken uit oorlog en conflict. Dit kan mede dankzij de bijdragen van diverse loterijen en bijdragen van particulieren.

Een citaat van Bib van Lanschot is een bron van inspiratie: 'Moed is de overwinning van vrees'

De Militaire Courant podcast is mede mogelijk gemaakt door www.noventas.nl

Ray Klaassens vertelt tijdens deze editie van de Militaire Courant podcast over zijn boek 'Groeipijn' dat begin 2024 is verschenen. Er komt veel voorbij in het gesprek dat Ray met Jan Louwers heeft. Zijn ervaringen bij het Korps Commandotroepen, AIVD en zijn eigen bedrijf Triangular Group. En hoe hij zich vanuit een 'bescheiden achtergrond' in Helmond zich heeft ontwikkeld.

Introductietekst van boek:

Het is niet altijd makkelijk om jezelf te zijn. Dat laat Ray Klaassens zien in zijn openhartige en avontuurlijke levensverhaal Groeipijn. Zijn innerlijk vuur bracht hem van de straten en bossen van Helmond, via de Koninklijke Militaire Academie naar bijzondere en gevaarlijke oorden. In de jungle van Belize, tijdens bombardementen in Beiroet en bij missies in het Midden-Oosten kon hij zich steeds verder ontwikkelen. Hij leerde: je wordt nooit groter dan wat je omgeving je kan bieden. Groeien doe je buiten je comfortzone. Daarvoor zijn lef, discipline en doorzettingsvermogen nodig.
Of het nu is als commando, inlichtingenofficier, ondernemer, tv-persoonlijkheid (Kamp van Koningsbrugge) of spreker, Ray blijft zichzelf steeds weer uitdagen. De sleutel? Moeite doen, telkens opnieuw. Groei zal immers altijd een beetje pijn blijven doen.

Groeipijn

Ray Klaassens

uitgeverij Podium

9789463812399

€ 22,99

Deze editie van de Militaire Courant podcast is mede mogelijk gemaakt door Noventas verzekeringen.

De Triangular Group leidt onder meer militairen op in opdracht van het Ministerie van Defensie. De Militaire Courant spreekt met John Sohilait, verantwoordelijk voor het werven van nieuwe medewerkers bij Triangular Group.

Door de internationale ontwikkelingen wil Defensie flink uitbreiden, ook voor wat betreft personeel. En om deze mensen op te leiden zijn instructeurs nodig. En daar helpt Triangular Group (TG) bij. Voormalig militairen hebben het nog in zich om met deskundigheid en passie verschillende militaire opleidingen te verzorgen, meestal in nauwe samenwerking met instructeurs van Defensie zelf.

Tijdens deze podcast gaat Jan Louwers van de Militaire Courant in gesprek met John Sohilait. Niet alleen over TG, maar ook over zijn eigen militaire achtergrond. John: 'ik ben nog steeds militair in hart en nieren.'

Deze editie van de Militaire Courant podcast wordt u mede aangeboden door Noventas verzekeringen

We zijn terug aan Het Digitale Front! In drie speciale afleveringen ontvangen Art Rooijakkers, Dave Maasland en Harm Teunis experts op het gebied van cyber, geopolitiek en oorlogsvoering. Hoe oefenen de grootmachten Rusland, de Verenigde Staten en China hun invloed uit in het digitale domein?

Met vandaag: journalist en voormalig China-correspondent Anouk Eigenraam over hoe China Europa steeds verder klemzet en hoe TikTok de afstandsbediening van onze samenleving is geworden. Niet voor niets waarschuwt de AIVD dat China een van de grootste dreigingen voor Nederland vormt. Want achter video's en webshops schuilt een veel grotere strijd: om data, invloed en macht. Hoe probeert China onze samenleving te sturen? En hoe voorkomt Europa dat het steeds afhankelijker wordt van China?

Het Digitale Front is een coproductie van Corti Media en ESET.

We zijn terug aan Het Digitale Front! In drie speciale afleveringen ontvangen Art Rooijakkers, Dave Maasland en Harm Teunis experts op het gebied van cyber, geopolitiek en oorlogsvoering. Hoe oefenen de grootmachten Rusland, de Verenigde Staten en China hun invloed uit in het digitale domein?

Met vandaag: oud-AIVD'er en directeur van Stichting Justice for Prosperity Jelle Postma over Europa's digitale afhankelijkheid van de Verenigde Staten. Niet alleen onze sociale media en AI-systemen zijn in Amerikaanse handen, ook de overheid en vitale infrastructuur, zoals ziekenhuizen, vliegvelden en havens, draaien op Amerikaanse technologie. Wat als Donald Trump besluit die afhankelijkheid als drukmiddel te gebruiken? Kan hij het digitale licht uitzetten? En hoe kwetsbaar is Europa eigenlijk?

Het Digitale Front is een coproductie van Corti Media en ESET.

We zijn terug aan Het Digitale Front! In drie speciale afleveringen ontvangen Art Rooijakkers, Dave Maasland en Harm Teunis experts op het gebied van cyber, geopolitiek en oorlogsvoering. Hoe oefenen de grootmachten Rusland, de Verenigde Staten en China hun invloed uit in het digitale domein?

Met vandaag: brigadegeneraal en hoogleraar ‘Cyber Warfare’ Paul Ducheine over de cyberstrategie van Rusland. Want hoewel Poetin misschien niet de krachtigste digitale wapens bezit, weet desinformatie uit Moskou steeds verder onze Westerse samenleving binnen te dringen en horen we steeds vaker dat Europese infrastructuur wordt platgelegd door Russische cyberaanvallen. Wat wil Poetin daarmee bereiken? En zijn we in staat terug te vechten?

Het Digitale Front is een co-productie van Corti Media en ESET.

Dit jaar liet zien hoe onrustig het digitale front is. Cyber komt steeds dichterbij: nieuws dat voorheen tot cyberniche werd gerekend, was dit jaar bovenin de nieuwsapps te lezen. 

Van AI die razendsnel volwassen werd tot hacks die hele bedrijven platlegden en van geopolitieke koerswijzigingen tot digitale propaganda die niet langer onder de radar bleef.

Welk cybernieuws sprong eruit? Dave en Harm bespreken het, samen met Ronald Heil van KPMG, in de laatste aflevering van 2025. 

De cybertips: 

• Dave: Reservist worden bij Defensie 
• Harm: Yubico

Nederland gaat offensiever optreden in het cyberdomein: niet alleen verdedigen tegen digitale aanvallen, maar ook actief verstoren wanneer dat nodig is. Maar wat betekent dat concreet? Wie beslist wanneer Nederland digitaal terugslaat, met welke middelen gaan we dat doen en onder welke regels?

Demissionair staatssecretaris Gijs Tuinman is in de studio om zijn ambitieuze cyberkoers van Defensie toe te lichten. Hij legt uit waarom Nederland deze koers inslaat, laat zien hoe cyber wordt geïntegreerd binnen de Nederlandse krijgsmacht en hoe hij Nederland digitaal weerbaarder wil maken.

Met kritiek en vragen uit eerder afleveringen, leggen Dave en Harm de staatssecretaris ook het vuur aan de schenen: hoe verantwoord je een cyberoperatie, als die niet volledig transparant kan zijn? Hoe gaan we om met de kosten asymmetrie tussen Rusland en Europa? En hoe benen we het moordend hoge innovatietempo van o.a. drones bij?

De cybertips:

• Rapport: ‘Tanden voor de Leeuw’
• Boek: ‘Ransom War’ - Max Smeets
• Documentaire: ‘Ashley Madison: Sex, Lies & Scandals’

Geen bereik op je telefoon, het doorknippen van internetkabels en goedkope drones die steeds vaker in het Europese luchtruim worden gesignaleerd; in hun boek De Oorlog van Morgen schetsen Tim Sweijs en Martijn Kitzen een ontnuchterend, maar noodzakelijk beeld van hoe oorlog er vandaag, maar ook in de toekomst uit gaat zien.

Tim legt uit hoe hybride dreigingen onze maatschappij raken, hoe Rusland aan de stoelpoten van Europa zaagt en in hoeverre we Amerika nog nodig hebben als bondgenoot. En: hoeveel tijd hebben we nog om zaken op orde te krijgen? 

De cybertips:

• Films ‘Ready Player One’ en ‘House of Dynamite’
• Expertisecentrum online misbruik ‘Offlimits’ 
• Podcastserie ‘Ik weet je wachtwoord’ en tv serie ‘Scam Alert: Trap Er Niet In!’

We hangen als Europa digitaal aan elkaar van afhankelijkheden: ons overheidsinformatiesysteem DigiD komt mogelijk in Amerikaanse handen en wanneer we ingrijpen bij het Chinese Nexperia, worden we keihard door China gestraft met een exportverbod. Het nieuws laat duidelijk zien: een wereld zonder Amerikaanse Big Tech en Chinese grondstoffen is een ondenkbare realiteit.

Hoe kwetsbaar maakt die afhankelijkheid ons precies? Professor ‘Strategic Governance of Global Technologies’ Haroon Sheikh neemt Dave en Harm mee door een dwarsdoorsnede van de digitale wereld en wie daar precies de touwtjes in handen heeft.

De oorlog komt dichterbij – fysiek én digitaal. Terwijl drones boven Europa worden gesignaleerd en de overheid miljoenen Nederlanders oproept zich voor te bereiden op noodsituaties, bezoeken Dave en Harm de NEDS: het grootste defensie-evenement van de Benelux.

Tussen drone-demonstraties en ingenieuze cyberstands spreken ze met drie zwaargewichten uit het veld: voormalig MIVD-directeur Pieter Cobelens, KPMG-cyberpartner Hokkie Blogg en drone-innovator Martijn Hädicke.

Hoe staan we er volgens hen voor wat betreft onze digitale weerbaarheid? Welke rol gaan AI, drones en nieuwe communicatietechnologieën de komende jaren spelen, nu geopolitieke conflicten steeds sneller lijken te veranderen? Is de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en defensie daarmee dan ook crucialer dan ooit? Luister vanaf de beursvloer mee hoe men probeert de toekomst van onze veiligheid te garanderen.

Noord-Korea staat bekend als de meest afgesloten staat ter wereld – maar hoe geïsoleerd is het land werkelijk? Nu Noord-Koreaanse soldaten opduiken aan het Russische front, werpt dat vragen op over Pyongyangs rol op het wereldtoneel.

Korea-deskundige Remco Breuker onthult hoe verborgen netwerken, internationale allianties en gigantische cryptohacks het regime miljarden opleveren. Tech-ondernemer Simon Wijckmans schuift aan om te vertellen over zijn ervaring met frauduleuze sollicitanten, die met AI, green screens en valse identiteiten Westerse bedrijven proberen binnen te dringen. Wat hebben zij met Noord-Korea te maken? Je hoort het in deze aflevering van Het Digitale Front!

De cybertips van deze week:

• Podcast: Lazarus - BBC
• Liveblog: hybride oorlog - De Volkskrant
• Artikel: ‘How North Korean IT workers leverage AI and vulnerable Americans to infiltrate US companies’ - CNN

Schimmige brievenbusfirma’s op Cyprus, Russische schepen die vreemde routes varen en een geheim onderzees netwerk om vijandige schepen te detecteren – het klinkt als het recept voor een spannende actiefilm, maar is in werkelijkheid onderdeel van de stille, hybride oorlogstactiek van Rusland. Je zou denken dat we in Nederland alles op alles zetten om dit tegen te gaan, maar toch blijken onze banden met Rusland soms nauwer dan gedacht.

In deze aflevering vertelt Jos de Groot, presentator bij KRO-NCRV’s Pointer & de podcast Veldheren, over hun verbijsterende onderzoek naar het Russische zeenetwerk en hoe een web van Cypriotische bedrijven westers materiaal doorsluist naar het Russische leger. Van een onverwacht bezoek aan een brievenbusfirma tot de confrontatie met bekende Nederlandse bedrijven als Royal IHC en Boskalis – luister mee naar een verhaal over onze capaciteiten op zee, naïviteit en gevaarlijke connecties.

Terwijl nog onduidelijk is of D66 of de PVV de grootste partij wordt, nemen Dave en Harm met Kees Verhoeven alvast de digitale to do-list van het nieuwe kabinet door. 

Verhoeven zat 11 jaar lang in de Tweede Kamer namens D66 en heeft de onderwerpen digitalisering en cyberveiligheid in Den Haag aardig op de kaart gezet. 

Hij pleit voor een ‘Deltacommissaris Digitalisering’, maar wil hij zelf niet de nieuwe minister van Digitale Zaken worden?

Je hoort het in Het Digitale Front!

De cybertips van de week: 

• Kees: Nieuwsbrief Grip op technologie, auteur Sanne Cornelissen en spreker Jarno Duursma
• Dave: Denk eens na over een digitaal testament
• Harm: Aflevering van de podcast Tech Life (BBC)

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

In een alarmerend rapport laat AI-bedrijf Anthropic zien hoe taalmodellen worden ingezet voor digitale afpersing, netwerkinbraken en zelfs het bouwen van ransomware. Daarmee daalt de drempel voor cybercrime drastisch: één hacker met een AI-tool is tegenwoordig net zo gevaarlijk als een compleet team.

Hoe gebruiken criminelen AI om hun aanvallen te verfijnen? Is dit een keerpunt in de digitale strijd? En moeten AI-bedrijven meer verantwoordelijkheid nemen voor het gedrag van hun modellen?

Harm en Dave duiken in de duistere kant van AI, bespreken opvallende voorbeelden, en horen van KPMG alles over AI & ethiek. 

En natuurlijk de cybertips van de week: 

• Dave: Podcast The trouble with tech companies and their strategy
• Harm: Een nieuw seizoen van podcastserie Ik weet je wachtwoord van Daniël Verlaan

In 2020 werd Finland opgeschrikt door een van de wreedste datalekken ooit: duizenden patiënten van de psychotherapie-verlener Vastaamo werden afgeperst met de meest intieme details uit hun therapiesessies.

De dader? De piepjonge Julius Kivimäki, die al snel uitgroeide tot één van de meest beruchte tienerhackers ter wereld. BBC-journalist Joe Tidy volgde hem jarenlang en kreeg een unieke inkijk in zijn karakter. Hij vertelt hoe Kivimäki zijn arrogantie en meedogenloosheid inzette voor grootse cybermisdaden, maar hoe dit uiteindelijk ook zijn ondergang betekende.

Kunnen we Kivimäki zien als het boegbeeld van een nieuwe generatie hackers? Wat zien we in Nederland gebeuren met tech-savy jongeren? En hoe houden we hen op het juiste pad? Dat bespreken Dave en Harm met Jordi van den Breekel van KPMG.

Tips:

• Boek: Ctrl+Alt+Chaos - Joe Tidy
• Documentaire: ‘Most Wanted: Teen Hacker’ - HBO Max / Amazon Prime
• Challenge The Cyber - sluit je aan als scholier of student!
• Cybersecurity-katern Reuters

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Defensie kiest voor een nieuwe koers in het digitale domein: niet langer alleen verdedigen, maar ook aanvallen. Staatssecretaris Gijs Tuinman presenteerde deze week een nieuwe cyberstrategie waarin offensieve digitale operaties voor het eerst expliciet worden omarmd. Maar hoe werkt dat in de praktijk? Mag Defensie dat juridisch gezien wel? En raken we zo niet verzeild in een nieuwe, onzichtbare wapenwedloop?

Te gast is docent Integrale Veiligheid Matthijs Veenendaal, een van de architecten van de eerste cyberstrategie in 2012, voor een kritische blik op de plannen van nu.

Tips:

• Matthijs: volg een cyberopleiding! Kijk hier of hier! 
• Dave: overzicht digitale Tweede Kamerleden, via deze link of nerdvote.nl 
• Harm: Artikel New York Times over AI-videogeneratoren

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Op 29 oktober is het zover: dan mogen we naar de stembus om te bepalen wie er in de Tweede Kamer komt. Maar hoe digitaal zijn de verkiezingsprogramma’s dit jaar eigenlijk? Welke partijen durven écht werk te maken van cyberveiligheid? Wie ziet een minister van Digitale Zaken wel zitten? En hoe gaan we ervoor zorgen dat we beschermd worden tegen schadelijke algoritmes en grote techreuzen? 

Dave en Harm nemen je mee op een rondje door Den Haag en bespreken de plannen van GroenLinks-PvdA, VVD, D66 en de Piratenpartij. Wat zijn sterke ideeën, en waar blijft het bij mooie woorden? Zo weet jij straks op wie je moet stemmen voor een gedegen digitale kandidaat.

Fleur van Leusden belt ook in om uit te leggen hoe zij met de Kiesraad veilige verkiezingen garanderen en waarom we eigenlijk nog steeds met potlood stemmen, in plaats van online.

Tips:

• Tweede Kamer - Commissie Digitale Zaken
• Boek ‘Wie vrede wil, moet zich op oorlog voorbereiden’ - Rob Bauer
• European Coffee Trip - iOS / Android 

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Deze zomer werd laboratorium Clinical Diagnostics getroffen door een enorme ransomware-aanval. Zeer gevoelige gegevens van meer dan 850.000 Nederlanders werden op het dark web gepubliceerd. Wat zegt dit over de databeveiliging binnen ons zorgsysteem? En brengt dit ons vertrouwen in de zorg - en daarmee ook onze gezondheid - in gevaar?

Techjournalist Daniël Verlaan zag een deel van de gelekte gegevens in en vertelt wat hij daar precies aantrof. Samen met techjurist Lisette Meij bespreken Harm en Dave welke juridische gevolgen Clinical Diagnostics en Bevolkingsonderzoek Nederland boven het hoofd hangen, en kijken ze naar de mogelijkheden voor slachtoffers: waar moet je waakzaam voor zijn als jouw gegevens zijn betrokken bij een lek?

Ellen Mok belt namens de Digitale Dolle Mina’s in over de politieke nasleep van de hack en legt uit hoe zij strijdt voor de belangen van de - veelal vrouwelijke - slachtoffers.

Tips:

• Podcast ‘The Kill List’
• Fraudehelpdesk
• Zet de verbetering van generatieve AI uit op LinkedIn
• Podcast ‘NOOD’

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Het kan je niet ontgaan zijn: de militaire parade waar China trots al haar nieuwe tanks, raketten en drones de revue liet passeren. Maar: hun belangrijkste wapens ontbraken daarin. China voert namelijk geen traditionele oorlog, maar zet digitale wapens in om ons dagelijks leven te ontwrichten.

Van grootschalige cyberaanvallen op Westerse infrastructuur tot het saboteren van onze satellieten: wat is China’s strategie en waar willen ze naartoe? En waarom kiezen ze ervoor om hun cyberpraktijken achter gesloten deuren te houden? Versterkt door oud-China-correspondent Anouk Eigenraam, duiken Dave en Harm in de eerste aflevering van dit nieuwe seizoen naar China’s cyberstrategie en de geslotenheid van het land. Zo vertelt Anouk over haar interviewpoging op het hoofdkantoor van DeepSeek en hoe ze daarvoor de vingerafdruk van een schoonmaakster nodig had om een medewerker te kunnen spreken…

Tips:

• The Telegraph - ‘Nato is defenceless against China’s real West-killing weapons
• Rapport ‘Mobilizing Cyberpower’
• Substack NetAskari + Boek ‘Apple in China’ - Patrick McGee
• App 112NL: iOS / Android
• App BrandSnap: iOS / Android

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Verborgen achter versleutelde lagen, onzichtbaar voor de gewone internetgebruiker, vind je het Dark Web. Dé plek voor wie anoniem wil blijven — denk aan klokkenluiders en activisten, maar ook aan hackers en drugshandelaren. Maar: ben je wel écht 100% anoniem op het Dark Web?

Dat bespreekt techjournalist Daniël Verlaan in deze laatste aflevering van het seizoen met Dave en Harm. Hij doet verslag van wat hij zoal tegenkomt op de schaduwkant van het internet en merkt op dat mainstream platformen als Telegram en Snapchat steeds populairder worden voor het uitvoeren van illegale praktijken. Betekent dat het einde van het Dark Web?

In de nieuwsronde:

• Nu.nl - ‘MIVD zag vorig jaar eerste Russische sabotageaanval in Nederland’
• RTL Nieuws - ‘MIVD: Russische hackers wilden stembusgang Europese verkiezingen saboteren’

De cybertips van deze week:

• Tools van Objective C
• Podcast The Vergecast - ‘How to keep your data safe when you travel’
• Game mee met je kinderen

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Cybercriminaliteit overstijgt de landsgrenzen - dat blijkt deze week opnieuw bij de ontmanteling van de kindermisbruiksite Kidflix. Een samenwerkingsverband van maar liefst 30 landen, dat leidde tot 79 arrestaties wereldwijd.

Hoe pak je als politie zulke enorme cyberoperaties aan? Dave en Harm stellen die vraag aan Ruben van Well, die leiding gaf aan het Nederlandse cyberteam tijdens ‘Operatie Cookiemonster’. Hij vertelt over de ‘klapdag’, de onwetendheid van sommige daders en wat nu precies de Nederlandse specialiteit is in deze cybermissies.

Dave haakt in met het ongelofelijke verhaal van ‘Operation Destabilise’ en laat daarmee zien hoe cybercriminaliteit tegenwoordig in alle aspecten van onze samenleving verweven is. Jeroen de Wit van KPMG schuift aan om te bespreken hoe wij als Nederland onze cyberskills het beste kunnen overbrengen aan onze bondgenoten.

In de nieuwsronde:

• The Guardian - ‘How the Atlantic’s Jeffrey Goldberg got added to the White House Signal group chat’
• NOS - ‘Klanten verruilen Amerikaanse techbedrijven voor Europese alternatieven’

De cybertips van deze week:

• Podcast: Veroordeeld - aflevering 2
• The Record -  ‘Inside Operation Destabilise’
• Boek: ‘Warfare Reimagined: Embracing AI In The Military’ - Igor van Gemert
• Boek: ‘Ghost In The Wires’ - Kevin Mitnick
• Documentaire: ‘Intercepted’

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Na ‘Signal-gate’ rijst de vraag: kunnen we in Nederland nog wel blind vertrouwen op Amerikaanse inlichtingen?

Dave en Harm duiken in de gevolgen van een mogelijke vertrouwensbreuk met de VS. Wat betekent dat voor onze veiligheid – en voor de digitale samenwerking tussen bondgenoten? Te gast is Willemijn Aerdts, expert op het gebied van inlichtingen- en veiligheidsdiensten én Eerste Kamerlid voor D66.

Daarnaast schuift reserve-officier Pascal Hogenboom aan. Hij legt uit hoe KPMG in actie komt als Nederland wordt getroffen door een ramp die onze samenleving kan ontwrichten.

De cybertips van deze week:

• De Volkskrant - ‘AIVD speelde sleutelrol in geheime operatie met CIA in Oekraïne’
• Serie ‘Adolescence’
• PimEyes

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.