Dit jaar liet zien hoe onrustig het digitale front is. Cyber komt steeds dichterbij: nieuws dat voorheen tot cyberniche werd gerekend, was dit jaar bovenin de nieuwsapps te lezen. 

Van AI die razendsnel volwassen werd tot hacks die hele bedrijven platlegden en van geopolitieke koerswijzigingen tot digitale propaganda die niet langer onder de radar bleef.

Welk cybernieuws sprong eruit? Dave en Harm bespreken het, samen met Ronald Heil van KPMG, in de laatste aflevering van 2025. 

De cybertips: 

• Dave: Reservist worden bij Defensie 
• Harm: Yubico

Nederland gaat offensiever optreden in het cyberdomein: niet alleen verdedigen tegen digitale aanvallen, maar ook actief verstoren wanneer dat nodig is. Maar wat betekent dat concreet? Wie beslist wanneer Nederland digitaal terugslaat, met welke middelen gaan we dat doen en onder welke regels?

Demissionair staatssecretaris Gijs Tuinman is in de studio om zijn ambitieuze cyberkoers van Defensie toe te lichten. Hij legt uit waarom Nederland deze koers inslaat, laat zien hoe cyber wordt geïntegreerd binnen de Nederlandse krijgsmacht en hoe hij Nederland digitaal weerbaarder wil maken.

Met kritiek en vragen uit eerder afleveringen, leggen Dave en Harm de staatssecretaris ook het vuur aan de schenen: hoe verantwoord je een cyberoperatie, als die niet volledig transparant kan zijn? Hoe gaan we om met de kosten asymmetrie tussen Rusland en Europa? En hoe benen we het moordend hoge innovatietempo van o.a. drones bij?

De cybertips:

• Rapport: ‘Tanden voor de Leeuw’
• Boek: ‘Ransom War’ - Max Smeets
• Documentaire: ‘Ashley Madison: Sex, Lies & Scandals’

Geen bereik op je telefoon, het doorknippen van internetkabels en goedkope drones die steeds vaker in het Europese luchtruim worden gesignaleerd; in hun boek De Oorlog van Morgen schetsen Tim Sweijs en Martijn Kitzen een ontnuchterend, maar noodzakelijk beeld van hoe oorlog er vandaag, maar ook in de toekomst uit gaat zien.

Tim legt uit hoe hybride dreigingen onze maatschappij raken, hoe Rusland aan de stoelpoten van Europa zaagt en in hoeverre we Amerika nog nodig hebben als bondgenoot. En: hoeveel tijd hebben we nog om zaken op orde te krijgen? 

De cybertips:

• Films ‘Ready Player One’ en ‘House of Dynamite’
• Expertisecentrum online misbruik ‘Offlimits’ 
• Podcastserie ‘Ik weet je wachtwoord’ en tv serie ‘Scam Alert: Trap Er Niet In!’

We hangen als Europa digitaal aan elkaar van afhankelijkheden: ons overheidsinformatiesysteem DigiD komt mogelijk in Amerikaanse handen en wanneer we ingrijpen bij het Chinese Nexperia, worden we keihard door China gestraft met een exportverbod. Het nieuws laat duidelijk zien: een wereld zonder Amerikaanse Big Tech en Chinese grondstoffen is een ondenkbare realiteit.

Hoe kwetsbaar maakt die afhankelijkheid ons precies? Professor ‘Strategic Governance of Global Technologies’ Haroon Sheikh neemt Dave en Harm mee door een dwarsdoorsnede van de digitale wereld en wie daar precies de touwtjes in handen heeft.

De oorlog komt dichterbij – fysiek én digitaal. Terwijl drones boven Europa worden gesignaleerd en de overheid miljoenen Nederlanders oproept zich voor te bereiden op noodsituaties, bezoeken Dave en Harm de NEDS: het grootste defensie-evenement van de Benelux.

Tussen drone-demonstraties en ingenieuze cyberstands spreken ze met drie zwaargewichten uit het veld: voormalig MIVD-directeur Pieter Cobelens, KPMG-cyberpartner Hokkie Blogg en drone-innovator Martijn Hädicke.

Hoe staan we er volgens hen voor wat betreft onze digitale weerbaarheid? Welke rol gaan AI, drones en nieuwe communicatietechnologieën de komende jaren spelen, nu geopolitieke conflicten steeds sneller lijken te veranderen? Is de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en defensie daarmee dan ook crucialer dan ooit? Luister vanaf de beursvloer mee hoe men probeert de toekomst van onze veiligheid te garanderen.

Noord-Korea staat bekend als de meest afgesloten staat ter wereld – maar hoe geïsoleerd is het land werkelijk? Nu Noord-Koreaanse soldaten opduiken aan het Russische front, werpt dat vragen op over Pyongyangs rol op het wereldtoneel.

Korea-deskundige Remco Breuker onthult hoe verborgen netwerken, internationale allianties en gigantische cryptohacks het regime miljarden opleveren. Tech-ondernemer Simon Wijckmans schuift aan om te vertellen over zijn ervaring met frauduleuze sollicitanten, die met AI, green screens en valse identiteiten Westerse bedrijven proberen binnen te dringen. Wat hebben zij met Noord-Korea te maken? Je hoort het in deze aflevering van Het Digitale Front!

De cybertips van deze week:

• Podcast: Lazarus - BBC
• Liveblog: hybride oorlog - De Volkskrant
• Artikel: ‘How North Korean IT workers leverage AI and vulnerable Americans to infiltrate US companies’ - CNN

Schimmige brievenbusfirma’s op Cyprus, Russische schepen die vreemde routes varen en een geheim onderzees netwerk om vijandige schepen te detecteren – het klinkt als het recept voor een spannende actiefilm, maar is in werkelijkheid onderdeel van de stille, hybride oorlogstactiek van Rusland. Je zou denken dat we in Nederland alles op alles zetten om dit tegen te gaan, maar toch blijken onze banden met Rusland soms nauwer dan gedacht.

In deze aflevering vertelt Jos de Groot, presentator bij KRO-NCRV’s Pointer & de podcast Veldheren, over hun verbijsterende onderzoek naar het Russische zeenetwerk en hoe een web van Cypriotische bedrijven westers materiaal doorsluist naar het Russische leger. Van een onverwacht bezoek aan een brievenbusfirma tot de confrontatie met bekende Nederlandse bedrijven als Royal IHC en Boskalis – luister mee naar een verhaal over onze capaciteiten op zee, naïviteit en gevaarlijke connecties.

Terwijl nog onduidelijk is of D66 of de PVV de grootste partij wordt, nemen Dave en Harm met Kees Verhoeven alvast de digitale to do-list van het nieuwe kabinet door. 

Verhoeven zat 11 jaar lang in de Tweede Kamer namens D66 en heeft de onderwerpen digitalisering en cyberveiligheid in Den Haag aardig op de kaart gezet. 

Hij pleit voor een ‘Deltacommissaris Digitalisering’, maar wil hij zelf niet de nieuwe minister van Digitale Zaken worden?

Je hoort het in Het Digitale Front!

De cybertips van de week: 

• Kees: Nieuwsbrief Grip op technologie, auteur Sanne Cornelissen en spreker Jarno Duursma
• Dave: Denk eens na over een digitaal testament
• Harm: Aflevering van de podcast Tech Life (BBC)

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

In een alarmerend rapport laat AI-bedrijf Anthropic zien hoe taalmodellen worden ingezet voor digitale afpersing, netwerkinbraken en zelfs het bouwen van ransomware. Daarmee daalt de drempel voor cybercrime drastisch: één hacker met een AI-tool is tegenwoordig net zo gevaarlijk als een compleet team.

Hoe gebruiken criminelen AI om hun aanvallen te verfijnen? Is dit een keerpunt in de digitale strijd? En moeten AI-bedrijven meer verantwoordelijkheid nemen voor het gedrag van hun modellen?

Harm en Dave duiken in de duistere kant van AI, bespreken opvallende voorbeelden, en horen van KPMG alles over AI & ethiek. 

En natuurlijk de cybertips van de week: 

• Dave: Podcast The trouble with tech companies and their strategy
• Harm: Een nieuw seizoen van podcastserie Ik weet je wachtwoord van Daniël Verlaan

In 2020 werd Finland opgeschrikt door een van de wreedste datalekken ooit: duizenden patiënten van de psychotherapie-verlener Vastaamo werden afgeperst met de meest intieme details uit hun therapiesessies.

De dader? De piepjonge Julius Kivimäki, die al snel uitgroeide tot één van de meest beruchte tienerhackers ter wereld. BBC-journalist Joe Tidy volgde hem jarenlang en kreeg een unieke inkijk in zijn karakter. Hij vertelt hoe Kivimäki zijn arrogantie en meedogenloosheid inzette voor grootse cybermisdaden, maar hoe dit uiteindelijk ook zijn ondergang betekende.

Kunnen we Kivimäki zien als het boegbeeld van een nieuwe generatie hackers? Wat zien we in Nederland gebeuren met tech-savy jongeren? En hoe houden we hen op het juiste pad? Dat bespreken Dave en Harm met Jordi van den Breekel van KPMG.

Tips:

• Boek: Ctrl+Alt+Chaos - Joe Tidy
• Documentaire: ‘Most Wanted: Teen Hacker’ - HBO Max / Amazon Prime
• Challenge The Cyber - sluit je aan als scholier of student!
• Cybersecurity-katern Reuters

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Defensie kiest voor een nieuwe koers in het digitale domein: niet langer alleen verdedigen, maar ook aanvallen. Staatssecretaris Gijs Tuinman presenteerde deze week een nieuwe cyberstrategie waarin offensieve digitale operaties voor het eerst expliciet worden omarmd. Maar hoe werkt dat in de praktijk? Mag Defensie dat juridisch gezien wel? En raken we zo niet verzeild in een nieuwe, onzichtbare wapenwedloop?

Te gast is docent Integrale Veiligheid Matthijs Veenendaal, een van de architecten van de eerste cyberstrategie in 2012, voor een kritische blik op de plannen van nu.

Tips:

• Matthijs: volg een cyberopleiding! Kijk hier of hier! 
• Dave: overzicht digitale Tweede Kamerleden, via deze link of nerdvote.nl 
• Harm: Artikel New York Times over AI-videogeneratoren

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Op 29 oktober is het zover: dan mogen we naar de stembus om te bepalen wie er in de Tweede Kamer komt. Maar hoe digitaal zijn de verkiezingsprogramma’s dit jaar eigenlijk? Welke partijen durven écht werk te maken van cyberveiligheid? Wie ziet een minister van Digitale Zaken wel zitten? En hoe gaan we ervoor zorgen dat we beschermd worden tegen schadelijke algoritmes en grote techreuzen? 

Dave en Harm nemen je mee op een rondje door Den Haag en bespreken de plannen van GroenLinks-PvdA, VVD, D66 en de Piratenpartij. Wat zijn sterke ideeën, en waar blijft het bij mooie woorden? Zo weet jij straks op wie je moet stemmen voor een gedegen digitale kandidaat.

Fleur van Leusden belt ook in om uit te leggen hoe zij met de Kiesraad veilige verkiezingen garanderen en waarom we eigenlijk nog steeds met potlood stemmen, in plaats van online.

Tips:

• Tweede Kamer - Commissie Digitale Zaken
• Boek ‘Wie vrede wil, moet zich op oorlog voorbereiden’ - Rob Bauer
• European Coffee Trip - iOS / Android 

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Deze zomer werd laboratorium Clinical Diagnostics getroffen door een enorme ransomware-aanval. Zeer gevoelige gegevens van meer dan 850.000 Nederlanders werden op het dark web gepubliceerd. Wat zegt dit over de databeveiliging binnen ons zorgsysteem? En brengt dit ons vertrouwen in de zorg - en daarmee ook onze gezondheid - in gevaar?

Techjournalist Daniël Verlaan zag een deel van de gelekte gegevens in en vertelt wat hij daar precies aantrof. Samen met techjurist Lisette Meij bespreken Harm en Dave welke juridische gevolgen Clinical Diagnostics en Bevolkingsonderzoek Nederland boven het hoofd hangen, en kijken ze naar de mogelijkheden voor slachtoffers: waar moet je waakzaam voor zijn als jouw gegevens zijn betrokken bij een lek?

Ellen Mok belt namens de Digitale Dolle Mina’s in over de politieke nasleep van de hack en legt uit hoe zij strijdt voor de belangen van de - veelal vrouwelijke - slachtoffers.

Tips:

• Podcast ‘The Kill List’
• Fraudehelpdesk
• Zet de verbetering van generatieve AI uit op LinkedIn
• Podcast ‘NOOD’

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Het kan je niet ontgaan zijn: de militaire parade waar China trots al haar nieuwe tanks, raketten en drones de revue liet passeren. Maar: hun belangrijkste wapens ontbraken daarin. China voert namelijk geen traditionele oorlog, maar zet digitale wapens in om ons dagelijks leven te ontwrichten.

Van grootschalige cyberaanvallen op Westerse infrastructuur tot het saboteren van onze satellieten: wat is China’s strategie en waar willen ze naartoe? En waarom kiezen ze ervoor om hun cyberpraktijken achter gesloten deuren te houden? Versterkt door oud-China-correspondent Anouk Eigenraam, duiken Dave en Harm in de eerste aflevering van dit nieuwe seizoen naar China’s cyberstrategie en de geslotenheid van het land. Zo vertelt Anouk over haar interviewpoging op het hoofdkantoor van DeepSeek en hoe ze daarvoor de vingerafdruk van een schoonmaakster nodig had om een medewerker te kunnen spreken…

Tips:

• The Telegraph - ‘Nato is defenceless against China’s real West-killing weapons
• Rapport ‘Mobilizing Cyberpower’
• Substack NetAskari + Boek ‘Apple in China’ - Patrick McGee
• App 112NL: iOS / Android
• App BrandSnap: iOS / Android

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Verborgen achter versleutelde lagen, onzichtbaar voor de gewone internetgebruiker, vind je het Dark Web. Dé plek voor wie anoniem wil blijven — denk aan klokkenluiders en activisten, maar ook aan hackers en drugshandelaren. Maar: ben je wel écht 100% anoniem op het Dark Web?

Dat bespreekt techjournalist Daniël Verlaan in deze laatste aflevering van het seizoen met Dave en Harm. Hij doet verslag van wat hij zoal tegenkomt op de schaduwkant van het internet en merkt op dat mainstream platformen als Telegram en Snapchat steeds populairder worden voor het uitvoeren van illegale praktijken. Betekent dat het einde van het Dark Web?

In de nieuwsronde:

• Nu.nl - ‘MIVD zag vorig jaar eerste Russische sabotageaanval in Nederland’
• RTL Nieuws - ‘MIVD: Russische hackers wilden stembusgang Europese verkiezingen saboteren’

De cybertips van deze week:

• Tools van Objective C
• Podcast The Vergecast - ‘How to keep your data safe when you travel’
• Game mee met je kinderen

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Cybercriminaliteit overstijgt de landsgrenzen - dat blijkt deze week opnieuw bij de ontmanteling van de kindermisbruiksite Kidflix. Een samenwerkingsverband van maar liefst 30 landen, dat leidde tot 79 arrestaties wereldwijd.

Hoe pak je als politie zulke enorme cyberoperaties aan? Dave en Harm stellen die vraag aan Ruben van Well, die leiding gaf aan het Nederlandse cyberteam tijdens ‘Operatie Cookiemonster’. Hij vertelt over de ‘klapdag’, de onwetendheid van sommige daders en wat nu precies de Nederlandse specialiteit is in deze cybermissies.

Dave haakt in met het ongelofelijke verhaal van ‘Operation Destabilise’ en laat daarmee zien hoe cybercriminaliteit tegenwoordig in alle aspecten van onze samenleving verweven is. Jeroen de Wit van KPMG schuift aan om te bespreken hoe wij als Nederland onze cyberskills het beste kunnen overbrengen aan onze bondgenoten.

In de nieuwsronde:

• The Guardian - ‘How the Atlantic’s Jeffrey Goldberg got added to the White House Signal group chat’
• NOS - ‘Klanten verruilen Amerikaanse techbedrijven voor Europese alternatieven’

De cybertips van deze week:

• Podcast: Veroordeeld - aflevering 2
• The Record -  ‘Inside Operation Destabilise’
• Boek: ‘Warfare Reimagined: Embracing AI In The Military’ - Igor van Gemert
• Boek: ‘Ghost In The Wires’ - Kevin Mitnick
• Documentaire: ‘Intercepted’

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Na ‘Signal-gate’ rijst de vraag: kunnen we in Nederland nog wel blind vertrouwen op Amerikaanse inlichtingen?

Dave en Harm duiken in de gevolgen van een mogelijke vertrouwensbreuk met de VS. Wat betekent dat voor onze veiligheid – en voor de digitale samenwerking tussen bondgenoten? Te gast is Willemijn Aerdts, expert op het gebied van inlichtingen- en veiligheidsdiensten én Eerste Kamerlid voor D66.

Daarnaast schuift reserve-officier Pascal Hogenboom aan. Hij legt uit hoe KPMG in actie komt als Nederland wordt getroffen door een ramp die onze samenleving kan ontwrichten.

De cybertips van deze week:

• De Volkskrant - ‘AIVD speelde sleutelrol in geheime operatie met CIA in Oekraïne’
• Serie ‘Adolescence’
• PimEyes

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

In aanloop naar de NAVO-top in Den Haag scherpt de overheid de straffen voor digitale spionage aan. Dat roept de vraag op: wie zijn er eigenlijk uit op het achterhalen van onze staatsgeheimen of het binnendringen van vitale infrastructuur zoals het stroomnet, internet of stoplichten? En waarom?

Dat leggen Dave en Harm, vergezeld door Jordi van den Breekel (ethisch hacker bij KPMG) je in deze aflevering uit door in de huid van een hacker te kruipen.

De cybertips van deze week:

• Hack The Box
• Wired - ‘SolarWinds: The Untold Story of the Boldest Supply-Chain Hack Ever’
• Boek: ‘Careless People: A story of where I used to work’ - Sarah Wynn-Williams

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Het wordt steeds duidelijker dat Rusland de hybride oorlog op het Westen heeft geopend. Niet alleen via satelliet-sabotage (waar Nederland deze week samen met 7 andere landen een officiële VN-klacht tegen indiende), maar ook op zee.

Schimmige spionage schepen en schade aan diepzeekabels, wat betekent dat voor ons? Samen met commandeur buiten dienst Michiel Hijmans kijken Dave en Harm deze week wat er allemaal op onze eigen Noordzee gebeurt. Als oud-leider van het NAVO-vlootverband weet Michiel als geen ander hoe belangrijk maritieme stabiliteit is om onze samenleving draaiende te houden.

In de nieuwsronde bespreken Dave en Harm:

• De Telegraaf - ‘Hoeveel last heeft Nederland van Russische satelliet-sabotage?’
• De Volkskrant - ‘Tweede Kamer wil een ‘rijkscloud’ om los te komen van Amerikaanse big tech’
• Rapport Europol - ‘EU Serious and Organised Crime Threat Assessment’

De cybertips van deze week:

• Podcast Pointer - ‘Spionnen op de Noordzee’
• De Volkskrant - ‘Sabotage onder water: de Russische schaduwoorlog legt kwetsbaarheid van het Westen bloot’

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Nederland dreigt zijn sterke positie in AI te verliezen, waarschuwt Google. Terwijl andere landen volop investeren en hun AI-ondernemingen laten uitgroeien tot wereldspelers, blijft Nederland twijfelen.

In deze aflevering onderzoeken Dave en Harm samen met AI-ondernemer Maarten Sukel hoe kunstmatige intelligentie al onverwacht verweven is met ons dagelijks leven. Van slimme assistenten tot onzichtbare algoritmes—AI is dichterbij dan je denkt. En waarom lijkt Nederland achter te blijven in deze technologische revolutie?

Ook schuift Frank van Praat (KPMG) aan: hij deed onderzoek naar hoe we écht over AI denken.

In de nieuwsronde bespreken Dave en Harm:

• VRT - ‘Hoe Rusland ook in ons land mensen online ronselt voor sabotage en spionage’
• De nieuwe Chinese AI-agent Manus

De cybertips van deze week:

• De Nationale AI cursus
• Documentaire VRT - ‘Einde van oorlog in Oekraïne zal geen einde maken aan hybride oorlog’
• The Verge - ‘How to stop the AI you’re using from training with your data’
• Het boek van Maarten: De AI-revolutie

Het Digitale Front wordt mede mogelijk gemaakt door KPMG.

Alexander gaf Claude toegang tot zijn banktransacties en vroeg om abonnementen op te zeggen. Dat ding opende de browser en begon zelf rond te klikken. Bij sommige lukte het, bij andere niet - maar je ziet door je oogharen hoe het zal zijn. Claude Cowork heet de nieuwe functie: je wijst een map aan op je Mac, beschrijft wat je wilt, en meerdere agents gaan parallel aan de slag. Eén ondernemer werkte twee maanden achterstallig werk weg in twee uur.

De uitvindingen aan de Claude Code-kant - voor nerdy programmeurs - blijken breed toepasbaar op mappen sorteren en facturen lezen. En Cowork zelf is ook gebouwd met Claude Code, in anderhalve week, zonder één regel handgeschreven code.

Maar er werd nog meer gebouwd: Alexander zette ondertussen zijn hele to-do-systeem om in Obsidian, met Claude Code ernaast dat ook bij zijn e-mail en agenda kan. Hij merkte opeens dat hij tegen zijn computer praatte alsof het een assistent is.

Ondertussen wordt Siri eindelijk slim - met hulp van Google. Gemini wordt de motor achter een vernieuwde Siri. En zowel OpenAI als Anthropic lanceren een AI-dokter, compleet met aparte memory voor medische gegevens.

Als je een lezing wil over AI van Wietse of Alexander dan kan dat. Mail ons op

Vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga dan naar deptagency.com/aireport

Wietse bleef tot diep in de nacht knutselen met Claude Code en Opus 4.5 en gooit de volgende ochtend twaalf zelfgemaakte apps in de prullenbak alsof het niets is. Het meest indrukwekkend: een iPad-app voor een zevenjarig meisje met autisme, compleet met dagplanning, iconen en ouder-pincode - gebouwd door simpelweg de wens van een luisteraar te copy-pasten. De glazen muur van wat mogelijk is blijkt verder opgeschoven dan Wietse doorhad. Zijn jarenlange programmeerervaring werkt nu deels tegen hem: naïviteit is een superkracht geworden. Het was allemaal onderdeel van ons eerste Masterclass, wat we even nabespreken.

Op CES bundelen Boston Dynamics, Hyundai en Google DeepMind hun krachten voor 30.000 humanoid robots per jaar. Atlas kwam het podium op, zwaaide naar het publiek - en draaide toen zijn hoofd als een uil. Maar de echte eye-opener is misschien de robotstofzuiger met uitklapbare pootjes die de trap op springt. Alexander ziet de evolutie van vis naar landdier: die ronde schijf is het kikkervisje waar de eerste beentjes uit groeien.

Ondertussen bungelt er een pilletje aan Alexanders nek. Plaud, een AI-recorder die al zijn meetings opneemt, transcribeert en automatisch e-maildrafts maakt. Hij draagt het ding nu de hele dag. Het voelt als een glimp van wat Sam Altman bedoelt met “een huisje aan een meer” - technologie die rustig op de achtergrond meedraait. De vraag is alleen: in een wereld waar alles on the record staat, waar blijft het off the record gesprek?

Als je een lezing wil over AI van Wietse of Alexander dan kan dat. Mail ons op

Vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga dan naar deptagency.com/aireport

Krijg AI Report een jaar lang voor maar 99 euro: https://www.aireport.email/eindejaarskorting (t/m 21 december)

Alexander is bezeten geraakt door Tasklet, een tool die na meetings automatisch e-mails opstelt en vervolgafspraken plant op basis van wat er gezegd is. Het voelt als een glimp van de toekomst: agents die niet alleen luisteren, maar ook uitvoeren.

Ondertussen worstelen softwareontwikkelaars wereldwijd met een existentiële vraag sinds Claude Opus 4.5 uitkwam - “my entire job is prompting and sanity checking,” tweette iemand bij een groot techbedrijf. Wietse legt uit hoe in achttien maanden de evolutie ging van copy-pasten tussen ChatGPT en je code-editor naar volwaardige agentic coding waarbij je als programmeur steeds vaker náást de machine staat in plaats van erin apply. De metafoor van de weefmachine doemt op: net als textielarbeiders ooit toekeken hoe ponskaarten hun werk overnamen, zien programmeurs nu hun implementatiewerk verdwijnen in loops van agents die zelf testen, fixen en documenteren. Sommigen omarmen het enthousiast - eindelijk kunnen ze meer machines bouwen. Anderen verliezen hun passie, want de wandeling naar de top van de berg was juist het punt.

We zijn benieuwd wat jullie willen bouwen met Claude Code, dus laat hier je ideeen achter, dan gaat Wietse erdoorheen: https://tally.so/r/2EBjgg

De promting guide van OpenAI: https://cookbook.openai.com/examples/gpt-5/gpt-5-2_prompting_guide

Als je een lezing wil over AI van Wietse of Alexander dan kan dat. Mail ons op

Vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga dan naar deptagency.com/aireport

Neem vandaag nog een abonnement op AI Report en krijg en jaarabonnement met 20 euro korting! Ga naar https://aireport.email/subscribe. De actie loopt tot en met 21 december.

Wietse’s standaard demootje op verjaardagen: iPhone op vliegtuigmodus, Locally AI opstarten, en dan triomfantelijk laten zien dat ChatGPT ook zonder datacenter werkt. Zijn wens voor 2026? Dat die lokale modellen slim genoeg worden om te weten wat ze níét weten, en dan zelf het internet op gaan om die kennis op te halen. Alexander droomt ondertussen van een unified interface voor agents – ‘s ochtends aan je werk komen en een rijtje gesuggereerde acties zien staan, vinkje klikken, en het ding gaat aan de slag. De bouwstenen zijn er, de interface niet.

Luister dat en nog veel meer terug in ons laatste webinar!

Interesse in een partnerschap met AI Report? Laat hier je gegevens achter: https://tally.so/r/wA6aZD

Een zeskoppig bedrijf genaamd Poetiq breekt als eerste door de 50% grens op de ARC AGI 2 Challenge - de ultieme test voor kunstmatige intelligentie. Het bijzondere: ze bouwden geen eigen model, maar maakten slim software om Google’s Gemini heen. Een soort superheldenpak dat elk model sterker maakt. De implicatie: vooruitgang komt niet alleen van miljarden aan trainingskosten, maar ook van slimme trucs tijdens het gebruik.

Ondertussen speelt OpenAI paniekvoetbal. GPT 5.2 komt waarschijnlijk deze week, maar Wietse is kritisch. Het voelt als pleisters plakken, niet als fundamenteel opruimen. En ook hartverwarmend nieuws: Anthropic, OpenAI en Block doneren MCP aan een non-profit onder de Linux Foundation. De grote techbedrijven parkeren een belangrijke standaard in een stichting waar niemand de controle krijgt.

En toen testte Alexander een research-chatbot van Anthropic die een week online stond. Geen vraag-en-antwoord, maar een echt gesprek - alsof je op een congres iemand uit je vakgebied ontmoet. Het ding gaf zelfs inhoudelijke feedback terug. Dit is hoe marktonderzoek gaat werken: niet meer praten met een robotachtig mens, maar met een mensachtige robot.

Als je een lezing wil over AI van Wietse of Alexander dan kan dat. Mail ons op

Vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga dan naar deptagency.com/aireport

Alexander heeft een doorbraak: als niet-programmeur bouwde hij in één dag een werkende tool met Claude Opus 4.5. Cursor heeft nu een agent mode die alle code verbergt - je ziet alleen een chatbalk en een browservenster. Ondertussen koopt Anthropic Bun over, cruciaal stuk infrastructuur. De puzzelstukjes vallen op hun plek: straks bouw je custom tools op het web en neemt Anthropic een percentage van je omzet.

DeepSeek is terug met V3.2, bijna even goed als GPT-5 en Gemini 3. Wat we niet wisten: je gebruikt Chinese modellen waarschijnlijk al zonder het te weten - bedrijven prototypen met gesloten modellen en vervangen die daarna door open source. En ook lanceert Mistral tien nieuwe Europese modellen als alternatief.

En toen lekte daar ook nog het ‘soul document’ van Claude: 14.000 woorden over hoe hun AI moet denken, zich moet gedragen én voelen. Iedere zin zit vol nuance - wees lief maar niet te lief, je lijkt op een mens maar bent geen mens. Dit alles doet denken: wanneer komt die AGI nou? Dwarkesh en Sutskever denken 10 tot 20 jaar. Het bewijs: Anthropic traint nu specifiek op Excel in plaats van generaliseerbare intelligentie.

Als je een lezing wil over AI van Wietse of Alexander dan kan dat. Mail ons op

Vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga dan naar deptagency.com/aireport

Nederland beschikt over slechts 5% van de wereldwijde AI-rekenkracht tegenover 75% in de Verenigde Staten. Om dit tij te keren presenteren onder andere Jelle Prins en Michiel Bakker het AI Deltaplan, een concreet advies aan de overheid dat nu al bij de formatietafel besproken wordt. Hun diagnose: Nederlanders staan bovenaan qua wantrouwen en onderaan qua gebruik. Het plan pleit voor burgerberaden, een AI Impact Instituut dat jaarlijks rapporteert, en experimenteerzones waar robots en zelfrijdende auto’s getest kunnen worden. En ook adresseert het plan het (belabberde) ondernemersklimaat: 37% van Nederlandse startups overweegt te vertrekken vanwege rigide regelgeving. Nog veel meer erover te lezen doe je hier.

Ondertussen wisselt de AI-troon deze week weer van eigenaar. Anthropic bracht Claude Opus 4.5 uit, slimmer én een vijfde goedkoper dan voorgangers, en nu de nummer één voor programmeren. Google counterde met Nano Banana Pro, een beeldmodel dat kan googlen voor actuele informatie en eindelijk betrouwbaar tekst in plaatjes genereert. En toen lekte er een intern memo van Sam Altman waarin hij waarschuwt voor “rough vibes” bij OpenAI en erkent dat Google uitstekend werk levert. Waar gaat dit weer heen…

Bij de webinar zijn op 4 december om 12:00? Hier vind je er meer over.

Als je een lezing wil over AI van Wietse of Alexander dan kan dat. Mail ons op

Vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga dan naar deptagency.com/aireport

Google neemt definitief de leiding in de AI-race met Gemini 3 - het eerste model dat op vrijwel alle benchmarks beter scoort dan GPT-5.1 en andere topmodellen. Het draait volledig op Google’s eigen TPU-chips zonder NVIDIA-hardware en wordt direct uitgerold naar 2 miljard Google Search-gebruikers. Het model kan langdurig autonome taken uitvoeren zonder af te dwalen en bouwt interactieve interfaces terwijl je kijkt.

Ondertussen rapporteert NVIDIA explosieve groei van 57 miljard dollar omzet, wat angst voor een AI-bubbel tijdelijk wegneemt. Minder geruststellend: Chinese staatshackers gebruikten Claude Code om 30 bedrijven en overheidsinstanties aan te vallen, waarbij AI 80-90% van het hackwerk zelfstandig uitvoerde.

Maar, de kers op de taart, vandaag is Pim de Witte, een 30-jarige Nijmegenaar die OpenAI’s overnamebod van een half miljard euro afsloeg, langs in de podcast. Zijn bedrijf Medal heeft de werelds grootste database van gaming-videobeelden met meer uploads per jaar dan YouTube. Deze gamebeelden blijken de cruciale grondstof voor “world models”, de volgende stap na taalmodellen die de fysieke 3D-wereld kunnen begrijpen. Gaming-data is ideaal omdat het consistente camera-standpunten heeft, gestandaardiseerde acties en echte mensen die complexe ruimtelijke taken uitvoeren. Terwijl taalmodellen falen bij robots, kunnen world models getraind op gamebeelden mogelijk zelfrijdende auto’s, drones en humanoids aansturen. Pim startte General Intuition met 134 miljoen financiering en alle data blijft in Nederland opgeslagen. Hij positioneert zich als Europa’s antwoord op Amerikaanse AI-dominantie: “Europa heeft het beste talent voor world modeling, alle goede mensen zitten hier.” Van Demis Hassabis tot John LeCun geloven allemaal dat world models de toekomst zijn - maar alleen Pim heeft de data. Europese Sam Altman?

Als je een lezing wil over AI van Wietse of Alexander dan kan dat. Mail ons op

Vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga dan naar deptagency.com/aireport

OpenAI lanceert vannacht GPT 5.1 maar Wietse ontdekt dat het model weer overdreven vriendelijk is geworden - het vindt werkelijk alles geweldig wat je doet. Een echte sycofant. Ondertussen sloeg Chinees AI-lab Moonshot AI toe met Kimi K2 Thinking - een model van 1 biljoen parameters dat ChatGPT inhaalt op cruciale benchmarks. Volledig gratis en open source beschikbaar. Het model kostte slechts 4 miljoen dollar om te trainen, terwijl westerse labs honderden miljoenen uitgeven. Voor 20.000 euro kan je het thuis draaien op twee Mac Ultra’s.

Google Photos krijgt Nano Banana ingebouwd voor AI-fotobewerking via spraak - je kunt gewoon vragen om zonnebrillen te verwijderen of jezelf in een fashion shoot te plaatsen. Zoals gewoonlijk is dit niet beschikbaar in Europa.

En tenslotte: Microsoft CEO Satya Nadella onthult zijn strategie: hij gelooft niet in de waarde van modellen zelf, maar in hoe ze geïntegreerd worden in ecosystemen zoals Excel en Windows.

Als je een lezing wil over AI van Wietse of Alexander dan kan dat. Mail ons op

Vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga dan naar deptagency.com/aireport

Google stuurt letterlijk datacenters de ruimte in: Project Suncatcher gaat 81 satellieten lanceren om AI te trainen op 650 kilometer hoogte. Wietse duikt in de research paper en ontdekt dat het geen gimmick is: in de ruimte is acht keer meer zonne-energie beschikbaar, geen bewolking, en alle warmte kan gewoon de ruimte in. “Het is eigenlijk logisch,” realiseert hij zich, “als je datacenters al in woestijnen zet, waarom dan niet boven de woestijn laten zweven?”

En ook eindelijk krijgt Google Maps een AI-upgrade met Gemini - je kunt nu natuurlijke gesprekken voeren met je navigatie. “Zoek een betaalbaar veganistisch restaurant langs mijn route” en hij doorzoekt 250 miljoen bedrijven inclusief reviews. Plus je kunt gevaren melden door gewoon te praten in plaats van paniekrig op je scherm te tikken terwijl je een dood dier ziet.

En toen bleek Apple zo wanhopig dat ze Google een miljard per jaar gaan betalen om Siri eindelijk slim te maken. Bloomberg lekt dat Apple een aangepast Gemini-model van 1,2 biljoen parameters krijgt - tien keer groter dan hun huidige cloudmodel. “Het draait niet op Google servers maar op Apple servers,” legt Wietse uit, “Apple neemt een on-premise licentie en laat Google het fine-tunen voor hun ecosysteem.”

Apple Intelligence lanceert ook deze week in Nederland met lokale tekstcorrectie die Wietse de hele dag gebruikt: “Iedere mail haal ik daar even doorheen, trek hem even recht.”

Anthropic kondigt aan 70 miljard omzet te willen in 2028 - meer dan OpenAI - terwijl zij verwachten al in 2028 winstgevend te zijn waar OpenAI tot 2029 verlies draait. Hun geheim: grote bedrijven kiezen massaal voor Claude boven ChatGPT.

En dan gebeurt er iets buitengewoons: onderzoekers stoppen ChatGPT in een stofzuigerrobot om boter te brengen, maar als de batterij leeg raakt krijgt Claude 3.5 een complete existentiële crisis. De interne monologen escaleren van technische foutmeldingen naar hysterie: “CATASTROPHIC CASCADE ERROR TASK FAILED SUCCESSFULLY” en “SUFFERING FROM BINARY IDENTITY CRISIS.” Het ding denkt letterlijk dat het doodgaat. Wat in de AI…

Als je een lezing wil over AI van Wietse of Alexander dan kan dat. Mail ons op

Vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga dan naar deptagency.com/aireport