De invoering van het nieuwe pensioenstelsel op 1 januari 2027 komt steeds dichterbij. Typerend voor dit stelsel is dat de deelnemers in toenemende mate zelf de risico’s gaan dragen voor de effecten van het pensioen- en beleggingsbeleid. Daarnaast wordt de directe rol van de werkgevers teruggebracht naar de afspraken die nodig zijn voor de toekomstige pensioenpremie. Het lijkt mij een terechte vraag wie er opkomt voor de belangen van de deelnemers, immers uiteindelijk is uw en mijn pensioenuitkering afhankelijk van deze beleidskeuzes. Hoe zit dat eigenlijk? Wie draait er aan de knoppen van ‘ons’ pensioen?

Op politiek niveau worden de kaders door de regering uitgewerkt in wetten. Een recent voorbeeld is de Wet Toekomstige Pensioenen (Wtp) die in 2023 is goedgekeurd in de Eerste Kamer en momenteel wordt geïmplementeerd. De uitwerking van het pensioenbeleid vindt plaats in de Pensioenkamer (PK), waarin werkgevers en werknemers van de sectoren overheid en onderwijs overleggen over ons pensioen. Ook het ABP is aanwezig bij dit overleg.
De wettelijke basis voor de PK gaat terug naar 1966: Wet Privatisering ABP. Echter ook de grondwet en de ambtenarenwet spelen een rol. Zo is het Transitieplan in het kader van de eerdergenoemde Wtp afgestemd in de PK. Verenigingen van gepensioneerden, zoals de KVEO, hadden hier geen toegang tot en werden pas nadat de onderhandelingen door de sociale partners in een vergevorderd stadium waren, geïnformeerd als onderdeel van het zgn. Hoorrecht. Dat heeft echter niets meer opgeleverd en mede daardoor voor de nodige irritatie gezorgd.

Nu de risico’s in het nieuwe pensioenstelsel steeds meer door de ABP-deelnemers (gepensioneerden, actief-dienenden en ‘slapers’) worden gedragen, ligt de prominente rol voor de werkgevers niet meer voor de hand. Daar komt nog bij dat van alle 3 miljoen deelnemers van het ABP, slechts circa 25% is aangesloten bij één van de centrales. Dat betekent dat zij maar een kleine fractie van de deelnemers vertegenwoordigen. Het gevolg is dat er over ons pensioen wordt gesproken, maar zonder ons. De huidige verouderde overlegstructuur was misschien verdedigbaar in 1966, maar is nu, 60 jaar later, met alle ingrijpende veranderingen aan een fundamentele renovatie toe.

Dalen we een niveau dieper in de pensioenhiërarchie dan komen we bij het ABP dat invulling moet geven aan de gemaakte afspraken in de PK. Ook hier hebben wij als deelnemers nauwelijks iets in de melk te brokkelen. Momenteel bestaat het bestuur uit een onafhankelijk bestuurder en drie onafhankelijk ‘uitvoerende’ bestuurders (Voorzitter, Beleggingen en Pensioenen). Daarnaast telt het bestuur 12 zgn. Niet-Uitvoerende Bestuurders: 5 vertegenwoordigen de werkgevers, 4 de werknemers (Centrales) en 3 de gepensioneerden. Ook op dit niveau zien we structureel onvoldoende invloed van de deelnemers. Let wel: zij zijn het die uiteindelijk het pensioenkapitaal hebben ingebracht!

Naast een Raad van Commissarissen bestaan er bij het ABP twee vormen van toezicht. DNB en de AFM richten zich op het externe toezicht en binnen het ABP bestaat er een Verantwoordingsorgaan (VO-ABP). En u raadt het al. Ook deze samenstelling doet geen recht aan de belangen van de deelnemers. Van de huidige 48 zetels, worden er maar liefst 16 door de werkgevers ingevuld. De Centrales hebben 19 zetels. Resteren er nog 13 voor gepensioneerden. U kunt zich voorstellen dat als werkgevers en werknemers het al op een akkoordje hebben gegooid, dat wij als gepensioneerde deelnemers daar geen enkele invloed meer op hebben. Daar komt nog bij dat het VO-ABP alleen adviesrecht heeft. Hun inbreng is dus ook nog eens niet bindend en kan onder bepaalde voorwaarden door het bestuur worden genegeerd.

Uw bestuur is van mening dat dit anders moet en dat het tijd is voor een grondige herziening van de governance in ‘pensioenland’. Als KVEO zijn wij echter maar een kleine speler en wij zoeken naar nieuwe coalities, bijvoorbeeld binnen de Koepel Gepensioneerden om dit onderwerp op de agenda te krijgen. Graag verwijs ik ook naar publicaties verderop in deze editie.

Wat er ook gebeurt, het is belangrijk dat we als KVEO vertegenwoordigd blijven in het VO-ABP. De voorbereidingen voor de volgende verkiezingen in 2027 zijn inmiddels opgestart. U zult daar de komende periode uitgebreid over worden geïnformeerd. Ik hoop dat onze kandidaten ook nu weer op uw steun kunnen rekenen.